Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 8

याः सीमानं विरुजन्ति मूर्धानं प्रत्यर्षनीः । अहिंसन्तीरनामया निर्द्रवन्तु बहिर्बिलम्

yā́ḥ sīmā́naṃ virujánti mūrdhā́naṃ prátyarṣaṇī́ḥ | ahíṃsantīr anā́mayā nírdravantu bahírbílam ||

Whatsoever assailing powers break the head’s parting-seam, let them—made harmless, made disease-less—run forth, outward through the exit-hole.

याःwho (fem. pl.)
याः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सीमानम्boundary, border
सीमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootसीमन् (प्रातिपदिक)
विरुजन्तिthey break/afflict, they injure
विरुजन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरुज् (धातु) + वि- (उपसर्ग)
मूर्धानम्head, skull
मूर्धानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, against
प्रति:
(उपसर्ग/दिशा-निर्देश)
TypeIndeclinable (Preverb/Adverb)
Rootप्रति
अर्षनीः(painful) pricks/stabs; piercing pains
अर्षनीः:
Karma
TypeNoun
Rootअर्षनी (प्रातिपदिक)
अहिंसन्तीःnot harming, non-injuring
अहिंसन्तीः:
Kartā (याः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootहिंस् (धातु) + अ- (निषेध) → अहिंस्; वर्तमान-कृदन्त (शतृ)
अनामयाःfree from disease, healthy
अनामयाः:
Kartā (याः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअनामय (प्रातिपदिक) < अ- + आमय
निर्द्रवन्तुlet them run away, depart
निर्द्रवन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootद्रु (धातु) + निर्- (उपसर्ग)
बहिःoutside
बहिः:
Adhikaraṇa (देश) / गत्यर्थ-निर्देश
TypeIndeclinable
Rootबहिः
बिलम्hole, burrow
बिलम्:
Karma (गत्यर्थे गन्तव्य-देशः)
TypeNoun
Rootबिल (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Apotropaic healing power against head-afflictions/yakṣma-agents

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From threat at the vulnerable seam to calm after forceful outward discharge.","listener_experience":"Relief through reassurance: ‘it won’t harm; it will leave.’","intensity":5}