Mantra 2

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

इन्द्रासोमा समघशंसमभ्य१घं तपुर्ययस्तु चरुरग्निमाँ इव । ब्रह्मद्विषे क्रव्यादे घोरचक्षसे द्वेषो धत्तमनवायं किमीदिने

IAST Transliteration

índrā́somā sáma aghaśáṁsam abhí agháṁ tapuryáyastu carúr agnimā́n iva | brahmadvíṣe krav yā́de ghorácakṣase dvéṣo dhattam anavāyáṁ kīmīdíne ||

English Translation (Griffith/Whitney)

O Indra and Soma, scorch ye wholly the evil-praying wretch—ye burners—like a fire-laden cooked oblation. Upon the Brahman-hater, the flesh-devourer, the dreadful-eyed, lay ye hatred, ineluctable, upon the kīmīdin.

Word by Word

• इन्द्रासोमा: O Indra and Soma
• इन्द्रासोमा: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + सोम (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)

• सम्: together; completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• अघशंसम्: the evil-speaking one; slanderer
• अघशंसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अघ-शंस (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)

• अभि: towards; against
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• अघम्: evil; harm
• अघम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अघ (प्रातिपदिक)

• तपुर्वयः: having burning/fiery strength
• तपुर्वयः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: तपुर्वयस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• तु: indeed; but
• तु: —
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)

• चरुः: cooked oblation; porridge-offering
• चरुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: चरु (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni; fire
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• आन्: bring/lead (hither)
• आन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ (उपसर्ग) + √अन्/√अञ्च् (गत्यर्थ; here as finite verb base in Vedic usage)

• इव: like; as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• ब्रह्मद्विषे: to/for the hater of sacred speech (brahman)
• ब्रह्मद्विषे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-द्विष् (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)

• क्रव्यादे: to/for the flesh-eater (ghoul/demon)
• क्रव्यादे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: क्रव्याद (प्रातिपदिक)

• घोरचक्षसे: to/for the dreadful-eyed one
• घोरचक्षसे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: घोर-चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)

• द्वेषः: hatred; enmity
• द्वेषः: कर्म (धत्तम् इत्यस्य) / विषय
• Type: Noun
• Root: द्वेष (प्रातिपदिक)

• धत्तम्: place; put
• धत्तम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (दधाति)

• अनवायम्: to the unhelping one / to the Anavāya (hostile being)
• अनवायम्: कर्म/अधिकरण (प्रेषण-लक्ष्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अनवाय (प्रातिपदिक; ‘अन्-अवाय’ = not-protecting/without help; or ‘अनवाय’ as a class of hostile being in AV usage)

• किमीदिनॆ: to/for the Kimīdin (a demon/affliction)
• किमीदिनॆ: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: किमीदि (प्रातिपदिक; AV में दैत्य/रोग-नाम)

Attribution

Rishi: Traditionally attributed to Atharvanic seers; this Indra-Soma complex is RV-derived and recontextualized in AV as apotropaic.

Devata: Indra and Soma (dual)

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (RV-style); AV transmission may show mixed/irregular pāda lengths.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From accusation (epithets) to scorching punishment and binding enmity.","listener_experience":"A surge of protective power; sense of divine prosecution.","intensity":9}