Mantra 11
Sukta 10
Sanskrit (Devanagari)
(१६) अपो वामदेव्यं यज्ञं यज्ञायज्ञियं य एवं वेद
IAST Transliteration
apó vāmadevyáṃ yajñáṃ yajñāyajñíyaṃ yá eváṃ véda
English Translation (Griffith/Whitney)
The Waters—Vāmadevya; the Sacrifice—Yajñāyajñiya: whoso thus knoweth (it).
Word by Word
अपःwaters
अपः:
कर्म (यज्ञं ‘आपः’ इति—यज्ञरूपेण आपः) / (वैकल्पिकः: कर्ता यदि ‘आपः … (भवन्ति)’ इति अव्यक्त-क्रिया गृहीता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → अपः
वाindeed / or (emphatic particle)
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात/अव्यय)
आमदेव्यम्belonging to/connected with Āmadeva (Āmadevya)
आमदेव्यम्:
कर्म (यज्ञम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootआमदेव्य (प्रातिपदिक; ‘आमदेव’ सम्बन्धी)
यज्ञम्sacrifice, ritual
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
यज्ञायfor the sacrifice
यज्ञाय:
सम्प्रदान (यज्ञाय = ‘यज्ञार्थम्/यज्ञस्य हिताय’)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
यज्ञियम्fit for sacrifice, sacrificial
यज्ञियम्:
कर्म (यज्ञम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (वेद इति क्रियायाः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एवम्thus
एवम्:
—
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
वेदknows
वेद:
— (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (variable)
Devata: Apas and Yajña as correlated powers; supported by Sāman-forms
Chandas: Mantric prose with vidyā-closure (ya evaṃ veda)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From statement to seal.","listener_experience":"Quiet certainty; sense of being protected by right knowledge.","intensity":2}