Mantra 2
Sukta 66
Sanskrit (Devanagari)
आतन्वाना आयच्छन्तोऽस्यन्तो ये च धावथ । निर्हस्ताः शत्रवः स्थनेन्द्रो वोऽद्य पराशरीत्
IAST Transliteration
ā-tanvānā́ ā́-yacchanto ’syánto yé ca dhā́vatha | nír-hastāḥ śatravaḥ sthána índro vo ’dyá parā́śarīt
English Translation (Griffith/Whitney)
Ye who extend yourselves, who reach and shoot, and ye who rush—stand ye, O enemies, disarmed: Indra hath this day shattered you utterly.
Word by Word
आतन्वानाःspreading out, extending
आतन्वानाः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootआ-तन् (धातु) → आतन्वान (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
आयच्छन्तःrestraining, holding back
आयच्छन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootआ-यम् (धातु) → आयच्छन्त् (वर्तमान कृदन्त)
अस्यन्तःhurling, striking
अस्यन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootअस्/अस्य् (धातु ‘क्षेपणे’ = to throw/strike) → अस्यन्त् (वर्तमान कृदन्त)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
धावतrunning
धावत:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootधाव् (धातु ‘गत्यर्थः’ = to run) → धावत् (वर्तमान कृदन्त)
निःout, away
निः:
—
TypeIndeclinable
Rootनिः/निर् (उपसर्ग/अव्यय)
हस्ताःhands (i.e., armed hands)
हस्ताः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण शत्रवः प्रति)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
शत्रवःenemies
शत्रवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
स्थानेin (their) place/position
स्थाने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (Deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वःof you/your
वः:
सम्बन्ध (possessive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
पराशरीत्drove away, destroyed
पराशरीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपरा-शॄ (धातु ‘हिंसायाम्/नाशने’ = to destroy/drive away)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input)
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh-like (probable; not fully verified)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From recognition of enemy motion to confident halt and victory declaration.","listener_experience":"Stabilizing courage; the felt sense of ‘the threat stops here’.","intensity":7}