Next Mantra

Mantra 1

Sukta 66

शत्रुनाशनम्। निर्हस्तः शत्रुरभिदासन्नस्तु ये सेनाभिर्युधमायन्त्यस्मान्। समर्पयेन्द्र महता वधेन द्रात्वेषामघहारो विविद्धः

śatrunāśánam | nír-hastaḥ śátruḥ abhídāsann astu yé sénābhir yúdhmānā́ ā́yanty asmā́n | sám arpayéndra mahatā́ vadhéna drā́tv eṣām aghahāró víviddhaḥ

Enemy-destruction. Handless be the foe, the assailant: let him be so—those who with armies, warring, advance against us. Deliver them up, O Indra, to mighty slaughter; let their evil-bearer be pierced through, and let them be driven off.

निर्हस्तःhandless, disarmed
निर्हस्तः:
Kartā (विशेषणरूपेण ‘शत्रुः’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootनिर्-हस्त (प्रातिपदिक; हस्त) / निर्- (उपसर्ग)
शत्रुःthe enemy
शत्रुः:
Kartā
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
अभिदासन्attacked, assailed
अभिदासन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootअभि-दास् (धातु: दास् ‘हानौ/उपक्षये’ इत्यर्थे; उपसर्ग: अभि)
नःus / our
नः:
Sampradāna/सम्बन्ध (contextual: ‘us/our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तुlet (it) be
अस्तु:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
येwho, those who
ये:
Kartā (युध्यमानाः/आयन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सेनाभिःwith armies
सेनाभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
युध्यमायन्तिcome while fighting / advance fighting
युध्यमायन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootयुध् (धातु) + युध्यमान (कृदन्त) + इ (धातु ‘गत्यर्थे’)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समर्पयdeliver up, consign
समर्पय:
Kriyā
TypeVerb
Rootसम्-ऋ (धातु ‘गत्यर्थे/समर्पणे’; causative sense in usage) / सम्- (उपसर्ग)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
महताwith great
महता:
Karaṇa (वधेन इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
वधेनwith slaughter/weapon, by killing
वधेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
द्रातुto flee
द्रातु:
प्रयोजन/उद्देश्य (infinitival purpose)
TypeVerb (infinitive)
Rootद्रा (धातु ‘द्रवणे/पलायने’ इत्यर्थे)
एषाम्of these (foes)
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अघहारःevil-bringing one / bearer of harm
अघहारः:
Kartā/विशेष्य (विविद्धः इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootअघ-हार (प्रातिपदिक; अघ ‘sin/evil’ + हार ‘bearing/bringing’)
विविद्धःpierced, struck through
विविद्धः:
Kriyā-विशेषण (predicate participle)
TypeParticiple (past passive)
Rootवि-व्यध् (धातु ‘व्यध्’ = to pierce; उपसर्ग: वि) / PPP

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input)

Devata: Indra (with implicit hostile forces as object)

Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (exact metrical parsing uncertain from provided text)

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From threat-recognition to fierce counter-force and victory-assertion.","listener_experience":"Adrenal clarity; protective aggression; sense of being backed by a stronger power.","intensity":8}