Mantra 8

Sukta 21

Sanskrit (Devanagari)

हिरण्यपाणिं सवितारमिन्द्रं बृहस्पतिं वरुणं मित्रमग्निम्। विश्वान् देवानङ्गिरसो हवामह इमं क्रव्यादं शमयन्त्वग्निम्

IAST Transliteration

híraṇyapā́ṇiṃ savitā́ram índraṃ bृहáspátiṃ váruṇaṃ mítram agním | víśvān devā́n áṅgiraso havāmahe imáṃ kravyā́daṃ śamayantv agním ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Savitar of the golden hand, Indra, Bṛhaspati, Varuṇa, Mitra, Agni—yea, all the Gods, and the Angirases we invoke: let them make calm this flesh-devouring Agni.

Word by Word

• हिरण्यपाणिम्: the golden-handed (one)
• हिरण्यपाणिम्: कर्म (हवामह इति क्रियायाः)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: हिरण्यपाणि (प्रातिपदिक) < हिरण्य + पाणि

• सवितारम्: Savitṛ (the impeller)
• सवितारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• बृहस्पतिम्: Bṛhaspati
• बृहस्पतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• मित्रम्: Mitra
• मित्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• विश्वान्: all
• विश्वान्: कर्म (देवान् इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अङ्गिरसः: the Aṅgirases
• अङ्गिरसः: कर्तृ (हवामह इति क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)

• हवामह: we invoke / call
• हवामह: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हू (ह्वे) आह्वाने

• इमम्: this
• इमम्: कर्म (शमयन्तु इति क्रियायाः; क्रव्यादम् इति विशेष्यः)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्रव्यादम्: the flesh-eater (corpse-devourer)
• क्रव्यादम्: कर्म (शमयन्तु इति)
• Type: Noun/Adjective
• Root: क्रव्याद (प्रातिपदिक) < क्रवि + आद (√अद् ‘to eat’)

• शमयन्तु: let them pacify / quell
• शमयन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √शम् (शमयति) उपशमे

• अग्निम्: Agni / the fire
• अग्निम्: कर्म (शमयन्तु इति)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angiras affiliation implied by invocation (formal r̥ṣi per anukramaṇī varies)

Devata: All-deities (Viśve Devāḥ) with focus on Agni (kravyād)

Chandas: Anuṣṭubh (with list-invocation expansion)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From threat-recognition (kravyād) to calm through comprehensive guardianship.","listener_experience":"Feels surrounded by protectors; fear becomes manageable, the environment ‘safe’ again.","intensity":6}