Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 21

दिवं पृथिवीमन्वन्तरिक्षं ये विद्युतमनुसंचरन्ति । ये दिक्ष्व१न्तर्ये वाते अन्तस्तेभ्यो अग्निभ्यो हुतमस्त्वेतत्

dívam pṛthivī́m ánv antárikṣaṃ yé vidyútam anusáṃcaranti | yé dikṣv àntar yé vā́te antás tébhyo agníbhyo hutám astv etát ||

They who range through heaven and earth and mid-air, who move attendant on the lightning; who are within the quarters, who are within the wind—to those Agnis be this oblation offered; let it be so.

दिवम्heaven, the sky
दिवम्:
कर्म (अन्वय-गम्य: ‘अनुचरन्ति’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘स्वर्ग’)
पृथिवीम्earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अनुalong, after
अनु:
(उपसर्ग/क्रियाविशेषण) गत्यर्थे ‘along/after’
TypeIndeclinable
Rootअनु
अन्तरिक्षम्mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ (अनुचरन्ति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विद्युतम्lightning
विद्युतम्:
कर्म (अनुसंचरन्ति)
TypeNoun
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक)
अनुfollowing
अनु:
(उपसर्ग) ‘following’
TypeIndeclinable
Rootअनु
संचरन्तिthey move about, they roam
संचरन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर् (धातु) + सम्- (उपसर्ग)
येwho
ये:
कर्तृ (अन्तः [सन्ति] इत्यर्थे)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक: दिश्)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
अधिकरण/भाववाचक ( ‘within’ )
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
येwho
ये:
कर्तृ (अन्तः [सन्ति])
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वातेin the wind
वाते:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
अधिकरण/भाववाचक
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निभ्यःto the fires (Agni-powers)
अग्निभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हुतम्offered, oblation
हुतम्:
कर्म/भाव (अस्तु इत्यस्य विधेय)
TypeParticiple (past passive)
Rootहु (धातु) → क्त (कृदन्त); प्रातिपदिक: हुत
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
एतत्this
एतत्:
कर्म/विधेय-सम्बन्ध (हुतम् एतत्)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic transmission (anukramaṇī-dependent)

Devata: Agnis in the three worlds; lightning-Agni; directional/wind-Agni

Chandas: Anuṣṭubh (with extended syntactic span)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From recognition of roaming, frightening fire to calm closure through offering.","listener_experience":"Initial awe at cosmic spread, then reassurance of being covered on all sides.","intensity":5}