Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 25

गिरिमेनाँ आ वेशय कण्वान् जीवितयोपनान्। तांस्त्वं देवि पृश्निपर्ण्यग्निरिवानुदहन्निहि

girímenā́n ā́ véśaya kaṇvā́n jīvitayópanān | tā́ṁs tváṁ devi pṛśniparṇy agnír ivā́nudáhan ihí ||

Bring in the hill-men; make them enter under the Kaṇvas—those whose very footing is life. Those, O Goddess Pṛśniparṇī, do thou, like Agni, burning after them, consume: go forth!

गिरिमेणानाम्of the mountain-‘meṇa’ (i.e., of the mountain-dwelling/ mountain-kind [herb/being])
गिरिमेणानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootगिरि-मेण (प्रातिपदिक; ‘गिरि’ + ‘मेण’/‘मेणि’ प्रकार-नाम) + -आम्
towards, hither; in
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वेशयcause (them) to enter; bring in
वेशय:
क्रिया
TypeVerb
Root√विश् (प्रवेशने) + णिच्
कण्वान्the Kaṇvas (persons of the Kaṇva lineage)
कण्वान्:
कर्म
TypeNoun
Rootकण्व (प्रातिपदिक)
जीवितयोपनान्life-supporting, life-restoring (ones)
जीवितयोपनान्:
कर्म (कण्वान् इति कर्मणः विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootजीवित (प्रातिपदिक) + उपन (प्रातिपदिक) [समासः]
तान्those (them)
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देविO goddess
देवि:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
पृश्निपर्णिO Pṛśniparṇī (the herb/goddess Pṛśniparṇī)
पृश्निपर्णि:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपृश्निपर्णी (प्रातिपदिक; औषधि-नाम)
अग्निःfire
अग्निः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
अनुदहन्scorching, burning along
अनुदहन्:
कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः इत्यस्य)
TypeVerb (participle)
Root√दह् (दाहे) + अनु- (उपसर्ग) + शतृ (वर्तमान-कृदन्त)
इहिcome (hither)
इहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ) [वेदे ‘इहि’ = ‘एहि’]

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution for AV 2.25 varies by anukramaṇī; commonly treated as Atharvan/Angiras-type).

Devata: Pṛśniparṇī (auṣadhi-devatā), with Agni as operative simile/power-model.

Chandas: Anuṣṭubh (probable; to be confirmed against pada-count in the edition used).

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From controlled summoning/containment to fierce purification and decisive expulsion.","listener_experience":"A sense of tightening boundary, then cleansing heat; empowerment against unseen pressure.","intensity":8}