Mantra 5

Sukta 36

Sanskrit (Devanagari)

हिरण्यशृङ्ग ऋषभः शातवारो अयं मणिः । दुर्णाम्नः सर्वांस्तृड्ढ्वाव रक्षांस्यक्रमीत्

IAST Transliteration

híraṇya-śṛṅgo ṛṣabháḥ śātavā́ro ayáṃ maṇíḥ | durṇā́mnaḥ sárvāṃs tṛḍḍhvā́va rákṣāṃsy akramīt ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Golden-horned, bull-like, hundred-warding is this amulet: having crushed all the ill-named, it hath strode down and away over the Rākṣasas.

Word by Word

• हिरण्यशृङ्गः: golden-horned
• हिरण्यशृङ्गः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्य-शृङ्ग (प्रातिपदिक; समासः)

• ऋषभः: the bull (mighty one)
• ऋषभः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ऋषभ (प्रातिपदिक)

• शातवारः: having a hundred protections/wards
• शातवारः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: शात-वार (प्रातिपदिक; समासः)

• अयम्: this
• अयम्: विशेषणम्/निर्देशकः (मणिः इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मणिः: amulet, jewel
• मणिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक)

• दुर्णाम्नः: of ill-name/evil repute (i.e., of the evil-named one)
• दुर्णाम्नः: सम्बन्धः (रक्षांसि इत्यस्य) अथवा अपादान-सम्बन्धः
• Type: Adjective
• Root: दुर्-नामन् (प्रातिपदिक; समासः)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: विशेषणम् (कर्मपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• तृड्ढ्वान्: piercing/biting (harmful)
• तृड्ढ्वान्: विशेषणम् (कर्मपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: तृड्ढ्वस्/तृड्ढ्व (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/विशेषण-शब्दः)

• रक्षांसि: demons, harmful spirits
• रक्षांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)

• अक्रमीत्: stepped over/overcame
• अक्रमीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (amulet hymn)

Devata: Maṇi (as protective power)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From majestic proclamation of the amulet’s nature to decisive crushing and trampling of threats.","listener_experience":"Fear dissolves into commanding assurance; sense of being guarded by a powerful presence.","intensity":8}