Mantra 1

Sukta 30

Sanskrit (Devanagari)

दर्भमणिः। यत् ते दर्भ जरामृत्युः शतं वर्मसु वर्म ते । तेनेमं वर्मिणं कृत्वा सपत्नां जहि वीर्यैः

IAST Transliteration

darbha-maṇíḥ | yát te darbha jarā́-mṛ́tyuḥ śatáṃ vármasu várma te | ténenáṃ vármiṇaṃ kṛtvā sapatnā́n jáhi vīryaíḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Darbha-amulet. Since, O Darbha, Age-and-Death are to thee a coat of mail amid a hundred armours—therewith, having made this man armoured, smite thou the adversaries with thy heroic powers.

Word by Word

• यत्: which/that
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दर्भ: O darbha-grass
• दर्भ: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: दर्भ (प्रातिपदिक)

• जरामृत्युः: old age and death
• जरामृत्युः: कर्तृ (यत्-सम्बन्धे विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: जरा-मृत्यु (समास-प्रातिपदिक; द्वन्द्व/समाहारार्थ)

• शतम्: a hundred
• शतम्: विशेषण (परिमाण)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: शत (संख्या-प्रातिपदिक)

• वर्मसु: in/among armours, protections
• वर्मसु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वर्मन् (प्रातिपदिक)

• वर्म: armour, protective charm
• वर्म: कर्म (अभिधेय-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: वर्मन् (प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तेन: with that/by that
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्मिणम्: armoured/protected one
• वर्मिणम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: वर्मिन् (प्रातिपदिक; वर्मन् + इन्)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: — (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• सपत्नान्: rivals/enemies
• सपत्नान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सपत्न (प्रातिपदिक)

• जहि: strike down/kill
• जहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• वीर्यैः: with powers/strengths
• वीर्यैः: करण
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Darbha-maṇi cycle)

Devata: Darbha-maṇi (protective charm); implicitly the protective ‘várman’ power

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From awe at the charm’s cosmic armour to confident aggression against rivals.","listener_experience":"Feeling ‘suited up’—protected, vigorous, ready to face confrontation.","intensity":7}