Mantra 5

Sukta 15

Sanskrit (Devanagari)

अभयं नः करत्यन्तरिक्षमभयं द्यावापृथिवी उभे इमे। अभयं पश्चादभयं पुरस्तादुत्तरादधरादभयं नो अस्तु

IAST Transliteration

abháyaṃ naḥ karaty àntárikṣam abháyaṃ dyā́vā-pṛthivī́ ubhé imé | abháyaṃ paścā́d abháyaṃ purástād uttarā́d adharā́d abháyaṃ no astu ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Let the mid-air work fearlessness for us; let Heaven and Earth, these twain, be fearlessness. Fearlessness behind, fearlessness in front; from the north and from below—let fearlessness be ours.

Word by Word

• अभयम्: fearlessness; safety
• अभयम्: कर्म (करोति इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• नः: of us; our
• नः: सम्बन्ध (अस्माकम्)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• करति: makes; brings about
• करति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ

• अन्तरिक्षम्: the midspace; atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• अभयम्: fearlessness; safety
• अभयम्: कर्म (करति इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun (dual compound)
• Root: द्यावापृथिवी (द्वन्द्व-प्रातिपदिक: द्यौ + पृथिवी)

• उभे: both
• उभे: विशेषण (द्यावापृथिव्योः)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: उभ (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)

• इमे: these (two)
• इमे: विशेषण/निर्देशक (उभे/द्यावापृथिवी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• अभयम्: fearlessness; safety
• अभयम्: कर्म (अस्तु इत्यस्य—विधेयभावः)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• पश्चात्: from behind; in the west
• पश्चात्: अधिकरण (दिशि/देशे)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात्

• अभयम्: fearlessness; safety
• अभयम्: कर्म (अस्तु इत्यस्य—विधेयभावः)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• पुरस्तात्: in front; in the east
• पुरस्तात्: अधिकरण (दिशि/देशे)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस्तात्

• उत्तरात्: from the north
• उत्तरात्: अपादान (यतः—दिशः)
• Type: Adjective used as noun
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)

• अधरात्: from below; from the south/downward
• अधरात्: अपादान (यतः—दिशः)
• Type: Adjective used as noun
• Root: अधर (प्रातिपदिक)

• अभयम्: fearlessness; safety
• अभयम्: कर्म (अस्तु इत्यस्य—विधेयभावः)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• नः: to us; for us
• नः: सम्प्रदान (अस्मभ्यम्)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अस्तु: let it be; may it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस्

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous/collective in late AV book 19 strata)

Devata: Abhaya (Fearlessness) as a personified protective power; also Dyāvā-Pṛthivī implicitly

Chandas: Anuṣṭubh (predominant cadence; late-book diction)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From vulnerability to firm, all-sided security.","listener_experience":"Immediate steadiness; sense of being held by the world.","intensity":6}