Mantra 43
Sukta 4
Sanskrit (Devanagari)
यास्ते धाना अनुकिरामि तिलमिश्राः स्वधावतीः । तास्ते सन्तूद्भ्वीः प्रभ्वीस्तास्ते यमो राजानु मन्यताम्
IAST Transliteration
yā́s te dhānā́ anukirā́mi tilámiśrāḥ svadhā́vatīḥ | tā́s te santūd́bhvīḥ prábhvīs tā́s te yámó rājā́ ánu manyatām ||
English Translation (Griffith/Whitney)
The grains that I strew for thee, mingled with sesame, endowed with Svadhā—let these be thine, abundant and prevailing; these for thee may King Yama approve.
Word by Word
याःwhich (those)
याः:
विशेष्य-सम्बन्ध (धा॒नाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (धा॒नाः इत्यस्य स्वामित्वम्)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धानाःgrains; parched grains
धानाः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधान (प्रातिपदिक)
अनुकिरामिI scatter/sprinkle (after/along)
अनुकिरामि:
क्रिया (कर्म-अपेक्षा: धानाः)
TypeVerb
Root√कॄ (किरति) उपसर्गः अनु-
तिलमिश्राःmixed with sesame
तिलमिश्राः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतिल + मिश्र (प्रातिपदिक; समास/कर्मधारय-भाव)
स्वधावतीःpossessed of svadhā (funerary offering/ancestral oblation)
स्वधावतीः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वधा + वत् (मतुप्/वतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण-प्रातिपदिक)
ताःthose
ताः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेfor you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सन्तुlet them be
सन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भवति)
उद्भ्वीःarisen; sprung up
उद्भ्वीः:
विशेषण
TypeAdjective (participial) / Noun-like
Rootउद् + √भू (भवति) → उद्भू (कृदन्त-प्रातिपदिक)
प्रभ्वीःmighty; powerful
प्रभ्वीः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootप्र + √भू (भवति) → प्रभू (कृदन्त-प्रातिपदिक) / प्रभु (प्रातिपदिक)
ताःthose
ताः:
कर्म (मन्यताम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेfor you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यमःYama
यमः:
कर्ता (मन्यताम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
कर्ता-विशेषण (यमः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
अनुaccordingly; after; in conformity
अनु:
क्रियाविशेषण (मन्यताम्)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
मन्यताम्let (him) think/accept/approve
मन्यताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते)
Attribution
Rishi: Anukramaṇī-dependent; within AV 18 Pitṛ corpus
Devata: Pitṛs; Yama (explicit)
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From offering-act to assurance: abundance proclaimed, then cosmic approval requested.","listener_experience":"Sober steadiness; a sense of ‘done rightly’ and sanctioned passage.","intensity":4}