Mantra 42

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

यं ते मन्थं यमोदनं यन्मांसं निपृणामि ते । ते ते सन्तु स्वधावन्तो मधुमन्तो घृतश्चुतः

IAST Transliteration

yáṃ te mánthaṃ yámódanam yán māṃsáṃ nipṛṇā́mi te | té te santu svadhā́vanto mádhumanto ghṛtaścútaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

What stirred draught I give thee, what Yama’s rice-porridge, what flesh I furnish thee—let these be thine, endowed with Svadhā, honeyed, and dripping with ghee.

Word by Word

• यम्: which/that (object)
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: to you / for you
• ते: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मन्थम्: churned drink/mixture (oblation/food)
• मन्थम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मन्थ (प्रातिपदिक; मन्थ्-धातोः निष्पन्नः)

• यम-ओदनम्: Yama’s rice/food-offering
• यम-ओदनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ओदन (प्रातिपदिक) + यम (प्रातिपदिक; सम्बन्ध-समास)

• यत्: which/that (object)
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मांसम्: flesh/meat
• मांसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक)

• नि-पृणामि: I fill/satisfy (offer fully)
• नि-पृणामि: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √पॄ (पॄणाति/पृणाति ‘to fill, satisfy’) + नि- (उपसर्ग)

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: they/those
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा ‘ते’ (सम्बोधन/एन्क्लिटिक) — अत्र पुनरुक्ति-प्रयोगः

• ते: those (indeed)
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा ‘ते’ (एन्क्लिटिक) — सहप्रयोगः

• सन्तु: let them be
• सन्तु: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू ‘to be’)

• स्वधावन्तः: endowed with svadhā (proper ancestral offering-power)
• स्वधावन्तः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्/वतुप्-प्रत्यय) → स्वधावन्त्

• मधुमन्तः: honeyed/sweet
• मधुमन्तः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: मधु (प्रातिपदिक) + मतुप् → मधुमन्त्

• घृत-श्चुतः: dripping with ghee
• घृत-श्चुतः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: घृत (प्रातिपदिक) + √च्युत्/√च्यु (च्यवते/च्युत ‘to drip, ooze’) → च्युत (कृदन्त) ; समासः

Attribution

Rishi: Anukramaṇī-dependent; within AV 18 Pitṛ corpus

Devata: Pitṛs; Yama as contextual lord of the departed

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From offering (active care) → consecration (svadhā) → sweetness and satisfaction (appeasement).","listener_experience":"Gentle tenderness; sense of fulfilling duty and easing the departed’s passage.","intensity":6}