Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 3

यो ममार प्रथमो मर्त्यानां यः प्रेयाय प्रथमो लोकमेतम्। वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं राजानं हविषा सपर्यत

yó mamā́ra prathamó mártyānāṃ yáḥ préyāya prathamó lokám etám | vaivásvataṃ saṃgámanam jánānāṃ yamáṃ rājā́naṃ havíṣā saparyata ||

Him who first of mortals died, who first departed to this world—Vaivasvata, the gathering-place of men—King Yama, with oblation do ye honour.

यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ममारdied
ममार:
Kriyā
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रेयायwent forth / departed
प्रेयाय:
Kriyā
TypeVerb
Rootप्रि + अय (धातु: इ/अय ‘to go’ with preverb प्र-; Vedic perfect form)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
लोकम्world
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
एतम्this
एतम्:
Karma (विशेषणम्)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वैवस्वतम्(the son) of Vivasvat; Yama
वैवस्वतम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक; विवस्वत्-अपत्य/सम्बन्ध)
संगमनम्meeting-place; gathering
संगमनम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंगमन (प्रातिपदिक; सम् + गम् + ल्युट्)
जनानाम्of people
जनानाम्:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
यमम्Yama
यमम्:
Karma
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
राजानम्king
राजानम्:
Karma (अपपद-विशेषण/सम्बोधनार्थ-उपपत्ति)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
सपर्यतworship / honor
सपर्यत:
Kriyā
TypeVerb
Rootसपर्य् (धातु)

Rishi: Funerary corpus attribution (variable)

Devata: Yama Vaivasvata

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"Acknowledgment of death’s facticity → honoring the guide → quiet acceptance.","listener_experience":"Less fear, more orientation; grief held within a dignified frame.","intensity":6}