Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 3

स वरुणः सायमग्निर्भवति स मित्रो भवति प्रातरुद्यन्। स सविता भूत्वान्तरिक्षेण याति स इन्द्रो भूत्वा तपति मध्यतो दिवं तस्य देवस्य। क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद् वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्

sá váruṇaḥ sāyám agnír bhávati sá mítró bhávati prātár udyán | sá savitā́ bhūtvā́ntárikṣeṇa yāti sá índró bhūtvā́ tapati madhyató dívam tásya devásya | kruddhásyaitád ā́go yá eváṃ vidvā́ṃsaṃ brāhmaṇáṃ jinā́ti | úd vepaya rohita prá kṣiṇīhi brahmajyásya práti muñca pāśā́n

He becomes Varuṇa; in the evening he becomes Agni; rising in the morning he becomes Mitra. Having become Savitar he fares through the mid-air; having become Indra he burns from the midst of heaven. This is the offence against that god when wrathful—whoso thus overmasters a knowing Brahmin. Up, make him tremble, O Rohita; waste him away: against the brahma-slayer loose forth the nooses.

सःhe/that (one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
सायम्in the evening
सायम्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसायम् (अव्यय)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
भवतिbecomes/is
भवति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
सःhe/that (one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
मित्रःMitra
मित्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
भवतिbecomes/is
भवति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय)
उद्यन्rising (going up)
उद्यन्:
Kartā
TypeParticiple
Rootउद्-या (धातु) → उद्यत्/उद्यन् (वर्तमान-कृदन्त)
सःhe/that (one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
सविताSavitṛ (the impeller, Sun)
सविता:
Kartā
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeGerund
Rootभू (धातु) → भूत्वा (क्त्वा)
अन्तरिक्षेणthrough the mid-air/atmosphere
अन्तरिक्षेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
यातिgoes
याति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
सःhe/that (one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeGerund
Rootभू → भूत्वा
तपतिheats/burns
तपति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
मध्यतःfrom the middle/centrally
मध्यतः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootमध्य (प्रातिपदिक) → मध्यतः (अव्ययीभाव/तसिल्)
दिवम्heaven, the sky
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
क्रुद्धस्यof the angry (one)
क्रुद्धस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
एतत्this
एतत्:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आगःsin/offence
आगः:
Kartā
TypeNoun
Rootआगस् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एवम्thus, in this way
एवम्:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
विद्वांसम्knowing, learned
विद्वांसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविद् (धातु) → विद्वांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ब्राह्मणम्a brāhmaṇa
ब्राह्मणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
जिनातिovercomes/harms/subdues
जिनाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु; जये) / अथवा जि-नी (वेदे)
उत्up, forth
उत्:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
वेपयmake (him) tremble
वेपय:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootविप्/वेप् (धातु) → वेपय (णिच्-आज्ञार्थ)
रोहितO Rohita (the Red one/Sun)
रोहित:
Sambodhana
TypeNoun
Rootरोहित (प्रातिपदिक; विशेषण/नाम)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
क्षिणीहिdestroy/waste away
क्षिणीहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षि (धातु; क्षये) → क्षिणीहि (आज्ञार्थ)
ब्रह्मज्यस्यof the slayer of a brāhmaṇa / of brahma-slaying
ब्रह्मज्यस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootब्रह्मज्य (प्रातिपदिक; ‘ब्राह्मण-हिंसा/ब्रह्म-हत्या’ इत्यर्थे)
प्रतिback, against
प्रति:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
मुञ्चrelease/let loose
मुञ्च:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) → मुञ्च (आज्ञार्थ)
पाशान्nooses/bonds
पाशान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (variable)

Devata: Rohita as solar-all-god

Chandas: Mixed; refrain-driven

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From cosmic majesty (all-god solar identifications) to courtroom-like indictment to violent binding command","listener_experience":"Awe turning to fear and moral sobriety; sense of protective wrath defending sanctity","intensity":9}