Mantra 6
Sukta 9
Sanskrit (Devanagari)
स तांल्लोकान्त्समाप्नोति ये दिव्या ये च पार्थिवाः । हिरण्यज्योतिषं कृत्वा यो ददाति शतौदनाम्
IAST Transliteration
sá tā́l lokā́n sám āpnoti yé divyā́ yé ca pā́rthivāḥ | híraṇyajyótiṣaṁ kr̥tvā́ yó dádāti śatā́udanām
English Translation (Griffith/Whitney)
He winneth wholly those worlds, the heavenly and the earthly: who, making it of golden splendour, bestoweth the Hundred-odana.
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ (कर्ता) — मुख्यक्रियायाः कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तान्those
तान्:
कर्म — ‘समाप्नोति’ इत्यस्य कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
लोकान्worlds, realms
लोकान्:
कर्म — ‘समाप्नोति’ इत्यस्य कर्म (तान् लोकान्)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
समाप्नोतिattains, reaches
समाप्नोति:
क्रिया
TypeVerb
Root√आप् (आप्॑) उपसर्गः सम्-
येwhich
ये:
विशेषण-सम्बन्धः (लोकानाम्) — ‘which’
TypePronoun
Rootयद् (य-प्रातिपदिक, सम्बन्ध-सर्वनाम)
दिव्याःheavenly, divine
दिव्याः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) < दिव्
येwhich
ये:
विशेषण-सम्बन्धः (लोकानाम्) — ‘and which’
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)
चand
च:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
पार्थिवाःearthly
पार्थिवाः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक) < पृथिवी
हिरण्यज्योतिषम्(something) of golden radiance
हिरण्यज्योतिषम्:
कर्म — ‘कृत्वा’ इत्यस्य (यत् कृत्वा) / परिणाम-वस्तु
TypeNoun/Adjective
Rootहिरण्य-ज्योतिस् (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय/तत्पुरुषः)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वक्रिया (absolutive) — ‘having made’
TypeVerbal derivative
Root√कृ (कृञ्)
यःwho
यः:
कर्तृ — ‘ददाति’ इत्यस्य कर्ता
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)
ददातिgives
ददाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (डादाने/दाने)
शतौदनाम्a hundred portions of cooked rice (a ‘hundred-odana’ gift)
शतौदनाम्:
कर्म — ‘ददाति’ इत्यस्य कर्म
TypeNoun
Rootशत-ओदन (समास-प्रातिपदिक; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थः: ‘शतं ओदनानाम्’/‘शतोदनः’)
Attribution
Rishi: Atharvanic ritual tradition
Devata: Lokas (worlds) / Anna; gold as solar auspiciousness; implicitly Agni
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From calm declaration to wonder at total attainment.","listener_experience":"A sense of guaranteed completeness—nothing is left un-won when the gift is properly sanctified.","intensity":4}