Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 22

जातव्यसनप्रकृतिरन्ध्रमभिहन्तुकामः स्वारब्धमेकान्तसिद्धिं वास्य कर्मोपहन्तुकामो मूले यात्रायां वा प्रहर्तुकामो यातव्याद्भूयो लभमानो वा ज्यायांसं हीनं समं वा भूयो याचेत ॥ कZ_०७.७.२२ ॥

jātavyasanaprakṛtirandhramabhihantukāmaḥ svārabdhamekāntasiddhiṃ vāsya karmopahantukāmo mūle yātrāyāṃ vā prahartukāmo yātavyādbhūyo labhamāno vā jyāyāṃsaṃ hīnaṃ samaṃ vā bhūyo yāceta

If the other ruler is prone to vices and has a vulnerable point, wishing to strike at that weakness; or wishing to obstruct an undertaking already begun by the enemy, or to attack at the base or during a campaign; or if, after being induced to set out, he keeps gaining more—then (he) should again demand from him a greater, lesser, or equal concession (as suited).

जातव्यसनप्रकृतिःone whose nature/constitution is already afflicted by vice/misfortune
जातव्यसनप्रकृतिः:
TypeNoun (adjectival bahuvrīhi)
Rootप्रकृति
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; बहुव्रीहिः—‘यस्य प्रकृतिः जातव्यसनम्’
अन्ध्रम्a weak spot; a vulnerable point
अन्ध्रम्:
TypeNoun
Rootअन्ध्र
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
अभिहन्तुकामःdesiring to strike/attack
अभिहन्तुकामः:
TypeVerb-derived adjective (desiderative intent)
Rootहन् (√हन्)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; अभि-हन्तुम् + कामः
स्वारब्धम्what has been undertaken by oneself
स्वारब्धम्:
TypePast passive participle used adjectivally
Rootआरभ् (√आरभ्)
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; स्व-आरब्धम् = ‘by oneself begun/undertaken’
एकान्तसिद्धिम्certain/assured success
एकान्तसिद्धिम्:
TypeNoun
Rootसिद्धि
Formद्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्; एकान्त- = निश्चित/पूर्ण
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
अस्यof him; of this (person)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुं/नपुंसक; ‘of him/its’
कर्मaction; operation; undertaking
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
उपहन्तुकामःwishing to harm/impair
उपहन्तुकामः:
TypeVerb-derived adjective (intent)
Rootहन् (√हन्)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; उप-हन्तुम् + कामः
मूलेat the base; at the root/source
मूले:
TypeNoun
Rootमूल
Formसप्तमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
यात्रायाम्in an expedition; during a march/campaign
यात्रायाम्:
TypeNoun
Rootयात्रा
Formसप्तमी-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
प्रहर्तुकामःwishing to strike (suddenly)
प्रहर्तुकामः:
TypeVerb-derived adjective (intent)
Rootहृ (√हृ) / हन् (contextual)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; प्र-हर्तुम् + कामः
यातव्याद्from the place/target that is to be reached (the destination)
यातव्याद्:
TypeGerundive (obligation) used substantively
Rootया (√या)
Formपञ्चमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; यातव्य (to be gone/approached)
भूयःagain; further; moreover
भूयः:
TypeAdverb
Rootभूयस्/भूयः
Formपुनरर्थक-अव्ययम्
लभमानःobtaining; receiving
लभमानः:
TypePresent participle (parasmaipada/ātmanepada usage)
Rootलभ् (√लभ्)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; वर्तमानकृदन्तः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
ज्यायांसम्a greater (amount); more
ज्यायांसम्:
TypeAdjective (comparative)
Rootज्यायस्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; तुलनात्मक-विशेषणम्
हीनम्less; inferior (amount)
हीनम्:
TypeAdjective
Rootहीन
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्/नपुंसकलिङ्गम् (contextually object of yācet)
समम्equal (amount)
समम्:
TypeAdjective
Rootसम
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्/पुंलिङ्गम् (contextually object of yācet)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
भूयःagain; further
भूयः:
TypeAdverb
Rootभूयः
Formपुनरर्थक-अव्ययम्
याचेत्should ask/demand
याचेत्:
TypeVerb
Rootयाच् (√याच्)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
V
vijigīṣu (implied)
E
enemy (implied)
A
auxiliary ruler/contracted ally (implied)

FAQs

When the counterparty is vulnerable or vice-prone, or when operational opportunities arise (attack at base/campaign), or when the induced party keeps profiting—then demands can be renewed and adjusted.

To convert changing leverage during operations into improved terms, treating agreements as revisable under advantage.