Varaha Purana 154.7: Adhyaya 154, Shloka 7

The Efficacy of Yamunā River Pilgrimage Sites

Merits of Mathurā-Region Tīrthas

Devanagari script

सद्यः प्राणैर्वियुक्ता च तत्तीर्थस्य प्रभावतः ॥ काशीराजपतेः कन्या यातास्मि वसुधाधिप

Recitation with translationVaraha Purana 154.7

Transliteration

sadyaḥ prāṇairviyuktā ca tattīrthasya prabhāvataḥ || kāśīrājapateḥ kanyā yātāsmi vasudhādhipa

Translation

Sogleich wurde ich vom Lebenshauch getrennt; doch durch die Macht jenes Tīrtha, o Herr der Erde, wurde ich (bekannt als) die Tochter des Königs von Kāśī.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• प्राणैः: by (my) life-breaths
• प्राणैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन

• वियुक्ता: separated (from)
• वियुक्ता: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वि + युज् (धातु) → वियुक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तरि/विषय-विशेषण (agreeing with implied ‘अहम्’)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• तत्-तीर्थस्य: of that sacred ford/place of pilgrimage
• तत्-तीर्थस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष समास; नपुंसकलिङ्ग ‘तीर्थ’; षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• प्रभावतः: due to the power (of it)
• प्रभावतः: Hetu (हेतु/कारण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-प्रयोगे अव्ययीभावार्थ (ablatival adverb); पञ्चमी विभक्ति-एकवचन रूपेण ‘कारण/हेतु’ अर्थे (because of, due to)

• काशी-राज-पतेः: of the lord (king) of Kāśī
• काशी-राज-पतेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (काश्याः राजः) + तत्पुरुष (राज्ञः पति); पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• कन्या: (I am) the daughter
• कन्या: Kartā (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन

• याता: gone / departed
• याता: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) → यात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘अस्मि’ इत्यनेन सह परिप्रयोगे (periphrastic perfect sense)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् लकार (Present); उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• वसुधा-अधिप: O lord of the earth
• वसुधा-अधिप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वसुधा (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास; पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Pīvarī

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative
• Sacred Topography
• Kāśī Traditions

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It exemplifies the Purāṇic idea of tīrtha-prabhāva, where place is presented as a transformative agent in narrative memory and identity.

Which geographic location is identified?

Kāśī (commonly identified with Varanasi/Banaras) and an unnamed tīrtha connected to the episode.

What is the primary ethical instruction?

A philosophical instruction about the moral-ritual weight attributed to places (tīrthas) and the consequences associated with actions near them.