Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 11

यज्ञं च विधिवच्चक्रे बृहस्पतिरुदारधीः । नानामुनिगणैर्युक्तं रम्यं बहुफलप्रदम् । सुपर्णच्छायसंपन्नं कुण्डं तत्पापिदुर्ल्लभम्

yajñaṃ ca vidhivaccakre bṛhaspatirudāradhīḥ | nānāmunigaṇairyuktaṃ ramyaṃ bahuphalapradam | suparṇacchāyasaṃpannaṃ kuṇḍaṃ tatpāpidurllabham

Und Bṛhaspati, von edler Einsicht, vollzog dort das yajña nach der Vorschrift, begleitet von Scharen verschiedenster Munis, und machte jenen Teich lieblich und reich an Früchten. Vom Schatten Suparṇas begnadet, ist dieses heilige Becken für Sünder schwer zu erlangen.

यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात
विधिवत्duly
विधिवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootvidhi + vat (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण
चक्रेperformed, did
चक्रे:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उदारधीःof noble intellect
उदारधीः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउदार + धी (प्रातिपदिक); components: udāra + dhī
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (one whose intellect is noble)
नानाvarious
नाना:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeIndeclinable
Rootnānā (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषणार्थे (various, many kinds of)
मुनिगणैःwith groups of sages
मुनिगणैः:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootमुनि + गण (प्रातिपदिक); components: muni + gaṇa
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन; तत्पुरुष (group of sages)
युक्तम्joined, accompanied
युक्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु) → युक्त (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कुण्डम्/यज्ञम् सन्दर्भे)
रम्यम्delightful
रम्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootramya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
बहुफलप्रदम्granting many results
बहुफलप्रदम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु + फल + प्रद (प्रातिपदिक); components: bahu + phala + prada
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (giver of many fruits/results)
सुपर्णच्छायासंपन्नम्endowed with Suparṇa’s shade
सुपर्णच्छायासंपन्नम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसुपर्ण + छाया + संपन्न (प्रातिपदिक); components: suparṇa + chāyā + saṃpanna
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (endowed with the shade of Suparṇa/Garuḍa)
कुण्डम्pond, tank
कुण्डम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkuṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Deictic qualifier)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेत/अन्वय (that)
पापिa sinner
पापि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāpin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य (दुर्लभम् इति)
दुर्लभम्hard to obtain
दुर्लभम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicative adjective)
TypeAdjective
Rootdur + labha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (hard to obtain)

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa context)

Tirtha: Bṛhaspati-kunda (implied)

Type: kund

Scene: Bṛhaspati conducts a Vedic yajña beside a beautiful kund; sages encircle the fire; above, Suparṇa (Garuḍa) casts a protective shade, suggesting divine auspiciousness; the pond glows with merit.

B
Bṛhaspati
M
Munigaṇa (sages)
S
Suparṇa (Garuḍa)

FAQs

A tīrtha’s power is intensified by Vedic rites and saintly presence; access is portrayed as linked to moral and spiritual readiness.

Bṛhaspati-kuṇḍa in Ayodhyā, made fruitful by Bṛhaspati’s yajña and the assembly of sages.

Performance of yajña ‘vidhivat’ (according to rule) at/near the pond; the verse also implies pilgrimage eligibility through purity.