Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 57

Devanagari script

अत्र यः प्राणिनां श्रेष्ठः पूजायज्ञजपादिकम् । करोति परया भक्त्या स याति परमां गतिम्

Transliteration

atra yaḥ prāṇināṃ śreṣṭhaḥ pūjāyajñajapādikam | karoti parayā bhaktyā sa yāti paramāṃ gatim

Translation

Wer hier unter den Lebewesen Verehrung, Opfer, Japa und dergleichen in höchster Hingabe vollzieht, der gelangt zum höchsten Zustand.

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Deśa-adhikaraṇa (Location/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक) — ‘here’

• यः: who
• यः: Kartṛ (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — सम्बन्धवाचक (relative pronoun)

• प्राणिनाम्: of living beings
• प्राणिनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — ‘of living beings’

• श्रेष्ठः: best/excellent
• श्रेष्ठः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — यः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• पूजा-यज्ञ-जप-आदिकम्: worship, sacrifice, recitation, etc.
• पूजा-यज्ञ-जप-आदिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक) + जप (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + क (प्रत्यय)
• Form: द्वन्द्वसमास (समाहार-द्वन्द्वः): पूजा च यज्ञश्च जपश्च आदयश्च; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘worship, sacrifice, recitation, etc.’

• करोति: does/performs
• करोति: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• परया: supreme/utter
• परया: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — भक्त्या इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karaṇa (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सः: he
• सः: Kartṛ (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — सम्बन्धवाचक (correlative pronoun)

• याति: goes/attains
• याति: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — गतिम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• गतिम्: destination/state
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Śrī Bhagavān (Hari/Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gupta-Hari (Ayodhyā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devas (and all beings as beneficiaries)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-devotee in the sacred place performs pūjā, yajña, and japa with intense devotion; the deity’s presence is felt as a luminous response, suggesting ascent to the highest state.

Characters & Entities

• Hari/Viṣṇu
• Gupta-Hari (context)
• Ayodhyā (atra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Supreme devotion transforms ritual into liberation—bhakti is presented as the decisive force leading to the highest goal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

“Here (atra)” refers to the Gupta-Hari sacred abode within Ayodhyā, where devotion yields the highest attainment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship), yajña (sacrificial worship), and japa (mantra repetition), performed with parā bhakti.