Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 55

उद्यापनविधिश्चात्र नृभिर्द्विजपुरस्सरम् । अग्रे चंद्रहरेश्चन्द्र सहस्रव्रतसंज्ञकः

udyāpanavidhiścātra nṛbhirdvijapurassaram | agre caṃdrahareścandra sahasravratasaṃjñakaḥ

Auch hier wird die Vorschrift des udyāpana gelehrt, des rituellen Abschlusses eines Gelübdes, den die Menschen vollziehen sollen, indem sie die Brāhmaṇas an die Spitze stellen. Zuerst kommt die Observanz namens „Candra-sahasra-Vrata“, zu Ehren des Mondherrn.

उद्यापनविधिःthe rite/procedure of concluding (a vow)
उद्यापनविधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्यापन + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (उद्यापनस्य विधिः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
नृभिःby men, by people
नृभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
द्विजपुरस्सरम्with Brahmins leading/in the forefront
द्विजपुरस्सरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्विज + पुरस्सर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष (द्विजाः पुरस्सराः यस्य—‘with Brahmins in front’)
अग्रेin front, first
अग्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावार्थे (adverbial locative: “in front/first”)
चन्द्रहरेःof Candrahari (proper name/epithet)
चन्द्रहरेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्रहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (चन्द्रः हरिः इव/चन्द्र-हरिः—नामविशेषः)
चन्द्रःCandra (the Moon / a person named Candra)
चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सहस्रव्रतसंज्ञकःcalled ‘Sahasra-vrata’ (thousand-vow)
सहस्रव्रतसंज्ञकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहस्र + व्रत + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष (सहस्रव्रत-इति संज्ञा यस्य)

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa discourse style)

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (as venue for vrata-udyāpana)

Type: kshetra

Scene: A ritual hall in Ayodhyā: householders and pilgrims arrange an udyāpana ceremony; brāhmaṇas seated foremost; a Candra emblem (crescent, moon-disc) presides as the vow’s deity-focus.

C
Candra (Moon)
V
Vipra (Brāhmaṇa)

FAQs

Vows should be completed properly with udyāpana, honoring brāhmaṇas and following ordained procedure.

The teaching occurs within Ayodhyā Māhātmya, implying Ayodhyā as the setting for such vrata-rites.

Udyāpana (formal concluding rite) led by brāhmaṇas, and the initiation/priority of the Candra-sahasra Vrata.