Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 18

Devanagari script

संस्थानं कीदृशं तस्यास्तस्यां के च महीभुजः । कानि तीर्थानि पुण्यानि माहात्म्यं तेषु कीदृशम्

Transliteration

saṃsthānaṃ kīdṛśaṃ tasyāstasyāṃ ke ca mahībhujaḥ | kāni tīrthāni puṇyāni māhātmyaṃ teṣu kīdṛśam

Translation

Wie ist ihre Anlage und Gestalt? Und welche Könige herrschen in jener Stadt? Welche heiligen, verdienstvollen Tīrthas gibt es dort, und wie ist die ihnen eigene Größe?

Word by Word

• संस्थानम्: layout/form
• संस्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कीदृशम्: of what kind?
• कीदृशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कीदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-विशेषणम् (संस्थानम्)

• तस्याः: of her/of it
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तस्याम्: in her/in it
• तस्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• के: who? which (persons)?
• के: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• महीभुजः: kings (earth-bearers)
• महीभुजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही-भुज् (प्रातिपदिक; मही + भुज्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (महीं भुनक्ति/पालयति)

• कानि: which (things)?
• कानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• तीर्थानि: pilgrimage places
• तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पुण्यानि: holy/meritorious
• पुण्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (तीर्थानि)

• माहात्म्यम्: greatness
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तेषु: in them/among them
• तेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन

• कीदृशम्: of what kind?
• कीदृशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कीदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-विशेषणम् (माहात्म्यम्)

Speaker

Ṛṣis (sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā (internal tīrthas to be enumerated)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A conceptual ‘map’ scene: sages ask about Ayodhyā’s shape, its kings, and its holy bathing spots—like opening a sacred atlas.

Characters & Entities

• Ayodhyā
• Tīrthas
• Mahībhuj (kings)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Understanding a holy place includes its sacred landscape, its righteous history, and the tīrthas that embody dharma and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā broadly; specific tīrthas are requested but not yet named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse seeks details that typically guide pilgrimage practice.