Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

सर्वं संहरते रुद्रो जगत्कालप्रमाणतः । तेनादौ भगवान्सृष्टो दक्षो नाम प्रजापतिः

sarvaṃ saṃharate rudro jagatkālapramāṇataḥ | tenādau bhagavānsṛṣṭo dakṣo nāma prajāpatiḥ

Rudra zieht alles gemäß dem Maß der Weltzeit wieder ein. Darum wurde zu Beginn der ehrwürdige Prajāpati namens Dakṣa erschaffen.

सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (n. acc. sg.)
संहरतेwithdraws, destroys
संहरते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसं-हृ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (m. nom. sg.)
जगत्कालप्रमाणतःaccording to the measure of world-time
जगत्कालप्रमाणतः:
Hetu/Pramāṇa (Ground/प्रमाण)
TypeIndeclinable
Rootजगत् + काल + प्रमाण + तस् (अव्यय-प्रत्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); समासः—तत्पुरुष (जगत्-काल-प्रमाण = measure/standard of world-time)
तेनby him/therefore
तेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-रूप (instr. sg.)
आदौin the beginning
आदौ:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभाववत् (locative adverb)
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta-predicative (Predicate/विधेय)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (m. nom. sg.)
सृष्टःwas created
सृष्टः:
Kriya (Passive predicate/कर्मणि-विधेय)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय (m. nom. sg.)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (m. nom. sg.)
नामnamed
नाम:
Sambandha (Apposition marker/संज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः, संज्ञासूचक-अव्यय (indeclinable indicating name)
प्रजापतिःlord of creatures, Prajāpati
प्रजापतिः:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रजा + पति (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रजायाः पतिः)

Sārasvata

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (Prabhāsa region)

Type: kshetra

Scene: A vast cosmic tableau: Rudra as Time draws the universe back into himself; from the luminous beginning emerges Dakṣa Prajāpati, seated in austerity, holding a kamaṇḍalu and rosary, with the brahmāṇḍa as a golden oval behind.

R
Rudra
D
Dakṣa
P
Prajāpati

FAQs

Even dissolution follows lawful cosmic timing; creation of progenitors like Dakṣa proceeds as part of ordered re-manifestation.

Not specified in this verse; it serves the narrative foundation within Vastrāpatha-kṣetra māhātmya.

None.