Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 88

Devanagari script

मृतस्यैवं गतिर्नास्ति नरके स विपच्यते । मृतं कांतं समादाय भार्याग्नौ प्रविशेद्यदि

Transliteration

mṛtasyaivaṃ gatirnāsti narake sa vipacyate | mṛtaṃ kāṃtaṃ samādāya bhāryāgnau praviśedyadi

Translation

Für einen solchen Mann gibt es nach dem Tod keinen glückverheißenden Gang; in der Hölle wird er gepeinigt und verbrannt. Doch wenn die Gattin den verstorbenen Geliebten aufnimmt und in das Totenfeuer der Ehefrau eintritt, wird von einem anderen Geschick gesprochen.

Word by Word

• मृतस्य: of the dead (man)
• मृतस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; ‘of the dead man’

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this way)

• गतिः: destination/fate
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• नरके: in hell
• नरके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• विपच्यते: is tormented/burned
• विपच्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पच् (धातु)
• Form: लट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्गः वि-; कर्मणि/भावे ‘is tormented/cooked’

• मृतम्: dead
• मृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (कान्तम्)

• कान्तम्: beloved husband
• कान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• समादाय: having taken
• समादाय: Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + दा (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); उपसर्गः सम्-आ-; ‘having taken up’

• भार्या: wife
• भार्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• अग्नौ: in the fire
• अग्नौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन

• प्रविशेत्: should enter
• प्रविशेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः प्र-

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक (conditional ‘if’)

Speaker

Unspecified (narrative voice within Vastrāpathakṣetra Māhātmya; likely a Purāṇic narrator addressing a king/listener)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King within the story-context

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: on one side, a sinner’s soul bound and led toward a fiery hell; on the other, a devoted wife approaches a funeral pyre holding her deceased husband, suggesting a divergent fate.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It stresses that severe sin leads to hellish suffering, while extreme acts framed as dharma are presented as altering karmic destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is the Vastrāpatha-kṣetra within the Prabhāsa Khaṇḍa’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Entry into the funeral fire by the wife (presented here as a dharma-framed act affecting the husband’s post-mortem fate).