Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Vastrapatha Kshetra Mahatmya›Adhyaya 6›Shloka 72
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 72

Devanagari script

तत्राग्निकार्यं कृत्वाऽथ वेदान्कुंभे निधाय सः । इन्द्रं तस्मिंश्च विन्यस्य दिक्पालांश्च यथाक्रमम् । हुत्वाग्निं स चरुं कृत्वा ग्रहपूजामकारयत्

Transliteration

tatrāgnikāryaṃ kṛtvā'tha vedānkuṃbhe nidhāya saḥ | indraṃ tasmiṃśca vinyasya dikpālāṃśca yathākramam | hutvāgniṃ sa caruṃ kṛtvā grahapūjāmakārayat

Translation

Dort vollzog er das Feuerritual; dann legte er die Veden in den Krug. Darin setzte er Indra ein und der Reihe nach die Hüter der Himmelsrichtungen. Nachdem er Opfergaben ins Feuer dargebracht und die caru-Speise bereitet hatte, ließ er die Verehrung der Planeten vollziehen.

Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
अग्निकार्यम्the fire-ritual duties
अग्निकार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (अग्नेः कार्यम्)
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having done’
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
वेदान्the Vedas
वेदान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
कुम्भेin the pot
कुम्भे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
निधायhaving deposited
निधाय:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + √धा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having placed’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्मिन्in that (pot/space)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
विन्यस्यhaving installed
विन्यस्य:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + नि + √अस्/√स्य (धातु; विन्यस् = to place)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having placed/installed’
दिक्पालान्guardians of the directions
दिक्पालान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिक् + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (दिशां पालाः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
यथाक्रमम्in due order
यथाक्रमम्:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास, अव्यय (adverb)
हुत्वाhaving offered
हुत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√हु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having offered (oblation)’
अग्निम्fire
अग्निम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)
चरुम्sacrificial porridge (caru)
चरुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving prepared
कृत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having made’
ग्रहपूजाम्worship of the planets
ग्रहपूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootग्रह + पूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (ग्रहाणां पूजा)
अकारयत्caused (it) to be performed
अकारयत्:
Karta (Causer/प्रयोजककर्ता)
TypeVerb
Rootआ + √कृ (धातु) (णिच्-प्रयोजक)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative) ‘caused to be done’
Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (within Prabhāsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A guru conducts a Vedic fire-ritual beside a sacred precinct; a kumbha is set on a decorated altar with palm-leaf Vedas symbolically placed within; Indra and the eight dikpālas are invoked in the cardinal directions; navagraha worship is arranged with lamps and offerings; caru is prepared and offered into the flames.

Characters & Entities
A
Agni
V
Veda
I
Indra
D
Dikpāla (guardians of directions)
G
Graha (planets)

FAQs

Purāṇic ritual integrates cosmic order—Veda, directions, deities, and grahas—so harmony is restored through dharma.

Vastrāpathakṣetra in Prabhāsa-khaṇḍa, shown as a place where elaborate Vedic-Purāṇic rites bear fruit.

Agni-kārya (homa), placing the Vedas in a kumbha, installing Indra and the dikpālas, offering caru, and conducting graha-pūjā.

←Previous Verse
Next Verse→