Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 58

Devanagari script

वाराहं क्रियतां रूपं ब्रह्मणा प्रेरितः स्वयम् । महावराहरूपं स कृत्वा भूमेरधो गतः

Transliteration

vārāhaṃ kriyatāṃ rūpaṃ brahmaṇā preritaḥ svayam | mahāvarāharūpaṃ sa kṛtvā bhūmeradho gataḥ

Translation

„Nimm die Gestalt des Ebers (Varāha) an“, — so drängte Brahmā selbst. Da nahm er die Gestalt des Großen Varāha an und stieg hinab unter die Erde.

Word by Word

• वाराहम्: boar (pertaining to a boar)
• वाराहम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाराह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying रूपम्)

• क्रियताम्: let (it) be made
• क्रियताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive imperative: let it be made)

• रूपम्: form
• रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र कर्म (object of क्रियताम्)

• ब्रह्मणा: by Brahmā
• ब्रह्मणा: Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रेरितः: impelled
• प्रेरितः: Hetu-nimitta (Cause/निमित्त)
• Type: Verb
• Root: प्र + ईर् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (one who is impelled)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (reflexive adverb: oneself)

• महावराहरूपम्: the great boar-form
• महावराहरूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + वराह (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महावराहस्य रूपम्)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• भूमेः: of the earth
• भूमेः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• अधः: downwards / below
• अधः: Gati (Direction/गति)
• Type: Indeclinable
• Root: अधः (अव्यय)
• Form: अव्यय; दिशावाचक/स्थानवाचक (downwards/below)

• गतः: went
• गतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (narrative setting)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Viṣṇu

Visual Art Cues

Scene: Brahmā urges Viṣṇu to assume Varāha; Viṣṇu expands into the Great Boar form and plunges downward toward the nether realms.

Characters & Entities

• Brahmā
• Viṣṇu
• Varāha
• Earth

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord accepts even formidable, earth-bound forms to lift the fallen world—avatāra is compassion expressed as action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The glorification is indirect: Vastrāpathakṣetra’s māhātmya uses avatāra narratives to sanctify the Prabhāsa sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.