Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 59

पूज्योऽयं हरवत्सर्वैश्चित्रगुप्तयमादिभिः । इंद्रो गजं समारुह्य महिषेण यमो यतः

pūjyo'yaṃ haravatsarvaiścitraguptayamādibhiḥ | iṃdro gajaṃ samāruhya mahiṣeṇa yamo yataḥ

„Dieser ist von allen wie Hari zu verehren — von Citragupta, Yama und den übrigen.“ Darum bestieg Indra seinen Elefanten, während Yama auf seinem Büffel aufbrach.

pūjyaḥworthy of worship
pūjyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootpūjya (कृदन्त; √pūj पूज् + यत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative adjective)
ayamthis (one)
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
haravatlike Hara (Śiva)
haravat:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootharavat (प्रातिपदिक; hara + vat)
Formअव्ययवत्-प्रयोग (indeclinable-like adverbial use); उपमानार्थे (in the sense of comparison)
sarvaiḥby all
sarvaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण/सहकारक-प्रयोग (instrumental/agentive)
citragupta-yama-ādibhiḥby (those) beginning with Citragupta and Yama
citragupta-yama-ādibhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootcitragupta (प्रातिपदिक) + yama (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘…आदिभिः’ = ‘with/including …’ (सहकारक/करण)
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
gajaman elephant
gajam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
samāruhyahaving mounted
samāruhya:
Kriyā (Gerundial action)
TypeVerb
Rootsam-ā-ruh (धातु √ruh रुह्)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय-प्रयोग; पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
mahiṣeṇaby/with a buffalo (as mount)
mahiṣeṇa:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmahiṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; वाहन/करणार्थे (as mount/instrument)
yamaḥYama
yamaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
yataḥfrom where / therefore
yataḥ:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; सम्बन्ध/हेतुवाचक (relative/causal: ‘from where/wherefore’)

Rudra (Śiva)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (merit-source)

Type: kshetra

Scene: A ceremonial convergence: Indra on Airāvata and Yama on his buffalo approach to honor the arriving devotee; Citragupta and attendants stand ready; the devotee’s vimāna glows above.

C
Citragupta
Y
Yama
I
Indra
H
Hari (Viṣṇu)
E
Elephant (Airāvata implied)
B
Buffalo (Yama’s mount)

FAQs

The fruits of devotion command respect even from Yama and Citragupta; dharma elevates a person to godlike honor.

The verse supports the Indreśvara/Citraguptēśvara narrative in Vastrāpathakṣetra rather than describing a separate tīrtha.

None; it describes divine response and honor rather than a human ritual act.