Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तमृषिं स च संप्रेक्ष्य पदानि दश पंच च । आगच्छन्त्वत्र पूजार्हा भवतो मम मन्दिरम्

Transliteration

tamṛṣiṃ sa ca saṃprekṣya padāni daśa paṃca ca | āgacchantvatra pūjārhā bhavato mama mandiram

Translation

Als er jenen Rishi erblickte, ging er fünfzehn Schritte vor und sprach: „Kommt her, ihr Verehrungswürdigen, die ihr der Anbetung würdig seid; kommt in meine Wohnstatt.“

Word by Word

• तम्: him/that (person)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम

• ऋषिम्: sage
• ऋषिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ṛṣi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• संप्रेक्ष्य: having looked at/observed
• संप्रेक्ष्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action)
• Type: Verb
• Root: sam+√īkṣ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund), पूर्वकालिकक्रिया

• पदानि: steps/footprints/words
• पदानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: pada (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• दश: ten
• दश: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: daśa (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-विशेषणम्; अव्ययवत् (indeclinable-like) प्रयोगः; 'पदानि' इति विशेष्यस्य संख्या

• पञ्च: five
• पञ्च: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: pañca (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-विशेषणम्; अव्ययवत् प्रयोगः; 'पदानि' इति विशेष्यस्य संख्या

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• आगच्छन्तु: let (them) come
• आगच्छन्तु: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ā+√gam (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (imperative), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: atra (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• पूजार्हाः: worthy of worship
• पूजार्हाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: pūjā+arha (प्रातिपदिक); components: pūjā (पूजा) + arha (अर्ह)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; 'पूजायाम् अर्हाः' इति षष्ठी-तत्पुरुषः; विशेषणम्

• भवतः: of you (honorific)
• भवतः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: bhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; आदरार्थक-सर्वनाम

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• मन्दिरम्: house/temple
• मन्दिरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: mandira (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

King Gaja

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: King Gaja steps forward deliberately—fifteen measured steps—hands in añjali, addressing the sages with reverence, inviting them to his residence; attendants stand back respectfully.

Characters & Entities

• Gaja
• Bhadra (ṛṣi) (contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring guests and sages is a core dharma; humble reception itself becomes worship and generates great merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode unfolds in Vastrāpathakṣetra’s māhātmya setting, portraying it as a place where saintly guests are received and honored.

What ritualistic prescription is mentioned?

Atithi-satkāra: inviting and honoring the pūjārha sages (hospitality as a dharmic observance).