Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

दिव्याब्दानां सहस्रं तु महा कालेश्वरं हि तत् । चित्रांगदेश्वरं नाम तेन ख्यातं धरातले

divyābdānāṃ sahasraṃ tu mahā kāleśvaraṃ hi tat | citrāṃgadeśvaraṃ nāma tena khyātaṃ dharātale

Tausend göttliche Jahre lang blieb jener Liṅga wahrlich als Mahā-Kāleśvara bestehen; darum wurde er auf Erden unter dem Namen „Citrāṅgadeśvara“ berühmt.

divya-abdānāmof divine years
divya-abdānām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdivya (प्रातिपदिक) + abda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; कर्मधारयः ‘दिव्याः अब्दाः’ (divine years)
sahasrama thousand
sahasram:
Karma/Pramana (Measure/कर्म-प्रमाण)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; संख्यावाचक-नाम
tuindeed, but
tu:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
mahāgreat
mahā:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (here as part of name)
kāleśvaramKāleśvara
kāleśvaram:
Karta/Predicate-noun (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः ‘कालस्य ईश्वरः’
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक-अव्यय (particle: for/indeed)
tatthat
tat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
citrāṃgadeśvaramCitrāṃgadeśvara
citrāṃgadeśvaram:
Karta/Predicate-noun (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootcitrāṃgada (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘चित्रांगदस्य ईश्वरः’
nāmaby name
nāma:
Sambandha (Naming/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोगः ‘नाम’ (indeclinable marker: by name)
tenaby him/thereby
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
khyātambecame renowned, was known
khyātam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√khyā (धातु; ख्या)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
dharā-taleon the surface of the earth
dharā-tale:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdharā (प्रातिपदिक) + tala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘धरायाः तलम्’

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Citrāṅgadeśvara (Mahākāleśvara)

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A timeless tableau: the liṅga enduring through a thousand divine years, with subtle visual markers of yuga-cycles; the name ‘Citrāṅgadeśvara’ inscribed or proclaimed by celestial beings as the shrine’s fame spreads on earth.

M
Mahā-Kāleśvara
C
Citrāṅgadeśvara

FAQs

Kṣetra traditions preserve sacred memory: names of liṅgas encode devotional history and divine time.

Mahā-Kāleśvara/Citrāṅgadeśvara in Prabhāsa Kṣetra.

None; the verse explains the etymology and fame of the shrine’s name.