Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 78

रक्षणार्थं ह वै तेषां नियुक्तो विघ्ननायकः । कालाग्निरुद्रपार्श्वे तु रुद्रतुल्यपराक्रमः

rakṣaṇārthaṃ ha vai teṣāṃ niyukto vighnanāyakaḥ | kālāgnirudrapārśve tu rudratulyaparākramaḥ

Wahrlich, zum Schutz vor ihnen wurde Vighnanāyaka eingesetzt; und an der Seite von Kālāgnirudra steht einer, dessen Tapferkeit Rudra gleicht.

रक्षणार्थम्for the purpose of protection
रक्षणार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरक्षण (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रक्षणस्य अर्थः)
indeed
:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle), अर्थे स्मरण/खलु-भावः
वैcertainly
वै:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
नियुक्तःappointed
नियुक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि + युज् (धातु) → नियुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘appointed’
विघ्ननायकःthe leader of obstacles (Vighnanāyaka)
विघ्ननायकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविघ्न (प्रातिपदिक) + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विघ्नानां नायकः)
कालाग्निरुद्रपार्श्वेat the side of Kālāgnirudra
कालाग्निरुद्रपार्श्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + रुद्र (प्रातिपदिक) + पार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः (तत्पुरुष-श्रृङ्खला) ‘कालाग्निरुद्रस्य पार्श्वे’
तुbut/and indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
रुद्रतुल्यपराक्रमःhaving valor equal to Rudra
रुद्रतुल्यपराक्रमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + तुल्य (प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘रुद्रतुल्यः पराक्रमो यस्य सः’

Skanda (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya dialogue context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Vighnanāyaka is stationed as a guardian against offenders; near Kālāgnirudra stands a Rudra-equal warrior-like divine presence, radiating fierce protective energy.

V
Vighnanāyaka (Gaṇeśa)
K
Kālāgnirudra
R
Rudra

FAQs

Sacred places are not merely geographic—they are protected by divine powers that restrain destructive conduct.

Prabhāsa-kṣetra, whose sanctity is upheld by Vighnanāyaka and Rudra-associated guardians.

No explicit ritual; the verse provides a protective theology that supports worship/invocation of Gaṇeśa and Rudra in the kṣetra.