Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । प्रभासक्षेत्रदूतीनां त्रितयं वरवर्णिनि । अथ ते संप्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमनाः प्रिये

īśvara uvāca | prabhāsakṣetradūtīnāṃ tritayaṃ varavarṇini | atha te saṃpravakṣyāmi śṛṇu hyekamanāḥ priye

Īśvara sprach: O Geliebte von schöner Erscheinung, nun werde ich dir klar die Dreiheit der dūtīs, der Boten des Prabhāsa-kṣetra, darlegen. Höre, Teure, mit einpünktigem Geist.

īśvaraḥĪśvara (Lord Śiva)
īśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
prabhāsa-kṣetra-dūtīnāmof the messengers of Prabhāsa-kṣetra
prabhāsa-kṣetra-dūtīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक) + kṣetra (प्रातिपदिक) + dūtī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्; तत्पुरुषः (prabhāsakṣetrasya dūtīnāṃ)
tritayamthe triad/group of three
tritayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottritaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
vara-varṇiniO fair-complexioned one
vara-varṇini:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक) + varṇinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; कर्मधारयः (varā varṇinī)
athanow/then
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formप्रस्ताव/अनन्तर-अव्ययम् (now/then)
teto you
te:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम् (to you)
saṃpravakṣyāmiI will explain fully
saṃpravakṣyāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam+pra+vac (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
śṛṇulisten
śṛṇu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात-अव्ययम् (emphatic particle: indeed)
eka-manāḥsingle-minded
eka-manāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + manas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; बहुव्रीहिः (yasya manaḥ ekam)
priyeO beloved
priye:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpriya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra dūtī-traya

Type: kshetra

Listener: Varavarṇinī priyā (Pārvatī)

Scene: Īśvara addresses his beloved (Pārvatī) and begins to enumerate the triad of Prabhāsa-kṣetra dūtīs; the setting evokes a sacred discourse overlooking the kṣetra.

Ī
Īśvara (Śiva)
P
Prabhāsa-kṣetra
D
Dūtī-traya (three dūtīs)

FAQs

Sacred places are presented as living spiritual domains with divine attendants; learning their names and roles is part of tīrtha-vidyā.

Prabhāsa-kṣetra, introduced as having a triad of dūtīs (attendants/guardians).

Attentive listening (eka-manāḥ śravaṇa) to the teaching as a prerequisite for proper understanding and practice.