Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 37

Devanagari script

रावणः कुपितः प्राह शीघ्रं दूत विसर्जय । इत्युक्त्वा प्रहितो दूतो धूम्राक्षो नाम राक्षसः

Transliteration

rāvaṇaḥ kupitaḥ prāha śīghraṃ dūta visarjaya | ityuktvā prahito dūto dhūmrākṣo nāma rākṣasaḥ

Translation

Zornent sprach Rāvaṇa: „Schick den Boten unverzüglich!“ So redend entsandte er einen Boten — einen Rākṣasa namens Dhūmrākṣa.

Word by Word

• रावणः: Rāvaṇa
• रावणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक, नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कुपितः: angry
• कुपितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुप् (धातु) → कुपित (क्त-प्रत्यय, PPP)
• Form: कृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु; लिट्-रूप)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• दूत: O messenger
• दूत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• विसर्जय: dismiss/send away
• विसर्जय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + सृज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Vakya-sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-सूचक (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वा, gerund)
• Form: कृदन्त, क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; अर्थः—‘having said’

• प्रहितः: sent
• प्रहितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + हि (धातु) → प्रहित (क्त-प्रत्यय, PPP)
• Form: कृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (दूतस्य)

• दूतः: messenger
• दूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धूम्राक्षः: Dhūmrākṣa
• धूम्राक्षः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धूम्र + अक्ष (प्रातिपदिक, नाम)
• Form: कर्मधारय-समास (‘धूम्राणि अक्षी यस्य’ इति रूढ-नाम), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Nama-nirdesha (Naming)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय, नामनिर्देशक (indeclinable meaning ‘named’)

• राक्षसः: demon
• राक्षसः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rāvaṇa, furious, orders an immediate mission; the rākṣasa messenger Dhūmrākṣa is introduced, standing ready with martial posture.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Dhūmrākṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked anger drives adharmic action and becomes the seed of downfall in Purāṇic narratives.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader narrative belongs to Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, praising the sanctity of Prabhāsa (Somanātha region).

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it sets up the narrative action (dispatching a messenger).