Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

ईर्ष्या दंभस्तथाऽलस्यं निद्रा मोहस्त्वहंकृतिः । एतानि विघ्नरूपाणि सिद्धेर्विघ्नकराणि तु

īrṣyā daṃbhastathā'lasyaṃ nidrā mohastvahaṃkṛtiḥ | etāni vighnarūpāṇi siddhervighnakarāṇi tu

Neid, Heuchelei, Trägheit, Schläfrigkeit, Verblendung und Ich-Dünkel — dies sind Gestalten der Hindernisse, wahrlich Hemmer der geistlichen Vollendung.

ईर्ष्याenvy
ईर्ष्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईर्ष्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
दंभःhypocrisy, ostentation
दंभः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदंभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तथाand also / likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अन्वयार्थक-अवधारण (adverb/conj. sense: 'and/also/likewise')
आलस्यम्laziness
आलस्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआलस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
निद्राsleep
निद्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
मोहःdelusion
मोहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात (particle: 'but/indeed')
अहंकृतिःegoism, self-conceit
अहंकृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहंकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
एतानिthese
एतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
विघ्नरूपाणिhaving the form of obstacles
विघ्नरूपाणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविघ्न + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विघ्नस्य रूपम् → विघ्नरूपम्)
सिद्धेःof success/accomplishment
सिद्धेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
विघ्नकराणिcausing obstacles
विघ्नकराणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविघ्न + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विघ्नं करोति → विघ्नकरः)
तुindeed
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात (particle)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Siddheśvara-kṣetra (context)

Type: kshetra

Scene: An instructional scene: a teacher-ascetic points to a palm-leaf list of vighnas while a pilgrim reflects; personified envy, hypocrisy, sloth, sleep, delusion, and ego appear as faint shadows behind the pilgrim.

S
Siddhi (spiritual attainment)

FAQs

Spiritual progress is hindered primarily by inner vices; recognizing them as vighnas is part of the pilgrim’s dharmic discipline.

The verse continues the Prabhāsa-kṣetra context, framing inner purification as part of the kṣetra’s spiritual program.

None directly; it identifies the mental/ethical impurities that must be overcome for siddhi.