Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

मृगयूथमनुप्राप्तं केन मार्गेण निर्गतम् । अथोचुस्ते वयं प्राप्ता मानुषं मृगरूपिणः

mṛgayūthamanuprāptaṃ kena mārgeṇa nirgatam | athocuste vayaṃ prāptā mānuṣaṃ mṛgarūpiṇaḥ

„Die Hirschherde, die wir verfolgten—auf welchem Weg ist sie herausgekommen?“ Da antworteten sie: „Wir haben den menschlichen Stand erlangt, obwohl wir die Gestalt von Hirschen hatten.“

मृगयूथम्a herd of deer
मृगयूथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृग-यूथ (प्रातिपदिक; मृग + यूथ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मृगाणां यूथम्)
अनुप्राप्तम्having approached; arrived at
अनुप्राप्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअनु-√प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मृगयूथम्)
केनby whom/with what
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
मार्गेणby the path; via which route
मार्गेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
निर्गतम्gone out; departed
निर्गतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिर्-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मृगयूथम्)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसम्बन्ध/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
ऊचुःthey said
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; उत्तमपुरुषार्थक-सर्वनाम
प्राप्ताःhave come; arrived
प्राप्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (वयम्)
मानुषम्human state/form
मानुषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
मृगरूपिणःhaving the form of deer
मृगरूपिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृग-रूपिन् (प्रातिपदिक; मृग + रूपिन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थः (मृगस्य रूपं येषाम्) विशेषणम् (वयम्)

Śiva (Īśvara) (narrating); quoted speech by the transformed beings

Tirtha: Kardamālā (Prabhāsa sub-tīrtha)

Type: kund

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: The newly human figures speak calmly to the hunters, confessing their former deer-form and their sudden attainment of humanity; the hunters listen, stunned.

H
Hunters (lubdhaka)
D
Deer herd (mṛga-yūtha)
K
Kardamālā (context)

FAQs

A tīrtha’s sanctity can reverse limitations of birth and embody the Purāṇic theme of sudden upliftment through sacred contact.

Kardamālā-tīrtha within Prabhāsakṣetra.

None directly; the verse records testimony of transformation attributed to the tīrtha.