Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

धनुःषोडशविस्तारं चंद्रेशात्पूर्वपश्चिमे । तत्पूर्वं ते समाख्यातं मुक्तिदानादिपूर्वकम्

dhanuḥṣoḍaśavistāraṃ caṃdreśātpūrvapaścime | tatpūrvaṃ te samākhyātaṃ muktidānādipūrvakam

Seine Ausdehnung beträgt sechzehn Dhanus und liegt östlich und westlich von Candreśa. Dies habe ich dir zuvor bereits dargelegt, beginnend mit seiner Kraft, Befreiung und andere Früchte zu verleihen.

धनुःषोडशविस्तारम्having a span of sixteen bows (in extent)
धनुःषोडशविस्तारम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधनुस् + षोडश + विस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—द्विगु/तत्पुरुष-प्रायः (षोडश-धनुर्विस्तारः)
चंद्रेशात्from Candra-īśa (Candreśa)
चंद्रेशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootचन्द्र + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (चन्द्रस्य ईशः)
पूर्वपश्चिमेin the east and west
पूर्वपश्चिमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व + पश्चिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), द्विवचन; समासः—द्वन्द्व (पूर्वश्च पश्चिमश्च)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पूर्वम् प्रति)
पूर्वम्previously/earlier
पूर्वम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (adverb: previously/earlier)
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र चतुर्थी (to you) अधिकयुक्तम्
समाख्यातम्has been explained/told
समाख्यातम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + ख्या (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘(मया) समाख्यातम्’ = has been told
मुक्तिदानादिपूर्वकम्beginning with the gift of liberation, etc.
मुक्तिदानादिपूर्वकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्ति + दान + आदि + पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मुक्तिदानादि-पूर्वकं = beginning with granting liberation, etc.)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Soma-nirmita-tadāga near Candreśvara

Type: kund

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A schematic yet sacred vista: Candreśvara shrine at center, with an elongated lake stretching east–west; a measuring cord or staff indicates ‘sixteen dhanus’; Śiva narrates to Devī, pointing across the water.

C
Candreśvara (Candreśa)
T
Taḍāga/Kalākuṇḍa (context)
M
Mukti (liberation)

FAQs

Purāṇic tīrthas are mapped with sacred geography and promised fruits, linking place, practice, and liberation.

The Kalākuṇḍa-associated waters and lake near Candreśvara in Prabhāsakṣetra.

No new rite; the verse provides location/extent and recalls previously stated liberation-bestowing merits.