Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

न्यंकुमत्याः समीपे तु सर्वपातकनाशने । तत्रकल्पांतरस्थायी स्वयं तिष्ठति केशवः

nyaṃkumatyāḥ samīpe tu sarvapātakanāśane | tatrakalpāṃtarasthāyī svayaṃ tiṣṭhati keśavaḥ

Nahe der Nyaṅkumatī, die alle Sünden vernichtet, weilt Keśava selbst dort und besteht durch Kalpa um Kalpa hindurch.

न्यंकुमत्याःof Nyaṃkumatī (river/place)
न्यंकुमत्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootन्यंकुमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
समीपेnear
समीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘near’
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक ‘but/indeed’
सर्वपातकनाशनेin/at the destroyer of all sins (holy place)
सर्वपातकनाशने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + पातक + नाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—(सर्वाणि पातकानि) नाशयति इति नाशनम्; ‘in the destroyer of all sins’ (place/spot)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
कल्पान्तरस्थायीabiding through another aeon (for a whole kalpa-cycle)
कल्पान्तरस्थायी:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकल्प + अन्तर + स्थायिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) केशवस्य; समासः—कल्पान्तरं यावत् स्थायी
स्वयम्personally/by himself
स्वयम्:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘by oneself’
तिष्ठतिstands/remains
तिष्ठति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular)
केशवःKeśava (Viṣṇu)
केशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Nyaṅkumatī (river) / Nārāyaṇa-gṛha vicinity

Type: river

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A radiant Keśava stands or is enshrined beside the Nyaṅkumatī; the river flows with luminous, purifying light; time is symbolized by layered kalpa-wheels or cosmic cycles behind the deity, indicating endurance through aeons.

N
Nyaṅkumatī River
K
Keśava (Viṣṇu)

FAQs

The tīrtha is not merely symbolic; the deity’s presence is portrayed as enduring and the site as intrinsically sin-destroying.

The Nyaṅkumatī vicinity and the Nārāyaṇagṛha/Keśava abode in Prabhāsa Kṣetra.

No explicit rite; the verse establishes the sanctity and salvific nature of the place.