Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

एवमुक्ते तदा देवाः प्रभासं क्षेत्रमागताः । तत्र ते विबुधा जग्मुर्यत्र तप्तोदकाधिपः

Transliteration

evamukte tadā devāḥ prabhāsaṃ kṣetramāgatāḥ | tatra te vibudhā jagmuryatra taptodakādhipaḥ

Translation

Als dies gesprochen war, kamen die Götter zum heiligen Kṣetra von Prabhāsa; und dort gingen jene Weisen zu dem Ort, wo der Herr von Taptodaka weilt.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक-अव्ययम्

• उक्ते: when (this) was said
• उक्ते: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सति-सप्तमी (locative absolute)

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-अव्ययम्

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• क्षेत्रम्: the sacred field
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रभासम् इति विशेषण-सम्बन्धः

• आगताः: came/arrived
• आगताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; परिप्रयोगे भूतकालार्थे (came)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम्

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम (देवाः)

• विबुधाः: the wise ones/gods
• विबुधाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; देवाः इत्यस्य पर्यायः

• जग्मुः: went
• जग्मुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; सम्बन्ध-देशवाचक (relative adverb)

• तप्तोदकाधिपः: the lord of the hot-water (pond)
• तप्तोदकाधिपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तप्त (कृदन्त) + उदक (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—‘तप्तोदक’ (कर्मधारय/तत्पुरुषः) + ‘अधिप’ (षष्ठी-तत्पुरुषः: तप्तोदकस्य अधिपः)

Speaker

Narrator (continuing the account after Rudra’s instruction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Taptodaka (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A procession of devas arrives at the luminous coastal kṣetra of Prabhāsa and proceeds toward a sanctified hot-water tīrtha (Taptodaka), where a presiding lord is envisioned enthroned near steaming waters.

Characters & Entities

• Devas
• Prabhāsakṣetra
• Taptodakādhipa (presiding deity of Taptodaka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right action in crisis includes turning toward sanctified space and its presiding divinity—pilgrimage becomes a dharmic movement toward restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra and the Taptodaka site (Taptodakādhipa/Taptodaka Kuṇḍa) within its sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

The text depicts pilgrimage/approach to the tirtha; no explicit rite is described in this verse.