Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

हिमवंतं गिरिं प्राप्य प्लक्षात्तत्र विनिर्गता । अवतीर्णा धरापृष्ठे मत्स्यकच्छपसंकुला

himavaṃtaṃ giriṃ prāpya plakṣāttatra vinirgatā | avatīrṇā dharāpṛṣṭhe matsyakacchapasaṃkulā

Als sie den Berg Himavat erreichte, trat sie dort aus dem Plakṣa-Baum hervor. Auf die Erdoberfläche herabgestiegen, wimmelte sie von Fischen und Schildkröten.

हिमवन्तम्Himavān (the Himalaya)
हिमवन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन
गिरिम्mountain
गिरिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; हिमवन्तम् इत्यस्य विशेष्य (apposition)
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
प्लक्षात्from the plakṣa tree/place called Plakṣa
प्लक्षात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्लक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative, 5th), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
विनिर्गताcame out, emerged
विनिर्गता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + निर् + गम् (धातु) → विनिर्गत (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अवतीर्णाdescended
अवतीर्णा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअव + तॄ (धातु) → अवतीर्ण (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धरापृष्ठेon the surface of the earth
धरापृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (pṛṣṭha), सप्तमी (locative, 7th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धरायाः पृष्ठम्)
मत्स्यकच्छपसंकुलाcrowded with fish and turtles
मत्स्यकच्छपसंकुला:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत्स्य + कच्छप + संकुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (मत्स्यैः कच्छपैश्च संकुला)

Narrator (Purāṇic narration)

Scene: A divine river-goddess emerges near Himavat from a plakṣa-tree, descending onto earth; waters shimmer with fish and tortoises in abundance.

S
Sarasvatī
H
Himavat (Himalaya)
P
Plakṣa (tree)

FAQs

Tīrthas are woven into cosmic geography—river origins are portrayed as divine descents that sanctify the earth.

While the section is Prabhāsa-focused, the verse connects Sarasvatī’s sanctity to her Himalayan emergence, expanding the tīrtha-map.

None; it is a descriptive tīrtha-etiology (origin account).