Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 113

स तान्समाश्वास्य सुरान्वरिष्ठं कोपानलं तत्र ययौ प्रहृष्टः । दृष्ट्वा च तं वै रविपुंजकाशमुवाच विष्णुर्वचनं वरिष्ठम्

sa tānsamāśvāsya surānvariṣṭhaṃ kopānalaṃ tatra yayau prahṛṣṭaḥ | dṛṣṭvā ca taṃ vai ravipuṃjakāśamuvāca viṣṇurvacanaṃ variṣṭham

Nachdem Viṣṇu jene Götter beruhigt hatte, ging er freudig dorthin, zu jenem höchst gewaltigen „Feuer des Zorns“. Und als er ihn sah, strahlend wie ein Bündel von Sonnen, sprach Viṣṇu Worte von höchster Vortrefflichkeit.

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
समाश्वास्यhaving consoled; reassuring
समाश्वास्य:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्+आ+श्वस् (धातु) + ल्यप् (Gerund)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
सुरान्the gods
सुरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
वरिष्ठम्the most excellent; supreme
वरिष्ठम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक; श्रेष्ठतम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (कोपानलम्)
कोप-अनलम्the fire of anger
कोप-अनलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रहृष्टःdelighted; joyful
प्रहृष्टः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र+हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषण
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/उपपादक (emphatic particle)
रवि-पुंज-काशम्shining like a mass of suns
रवि-पुंज-काशम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootरवि (प्रातिपदिक) + पुंज (प्रातिपदिक) + काश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (तम्)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वचनम्words; speech
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वरिष्ठम्excellent; best
वरिष्ठम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (वचनम्)

Sūta (deduced); concluding with Viṣṇu about to speak

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the ṛṣis of Naimiṣāraṇya (typical frame)

Scene: Viṣṇu, radiant like a cluster of suns, approaches the embodied ‘fire of wrath’ after consoling the frightened devas; the atmosphere is charged with heat, light, and divine urgency.

V
Viṣṇu
S
Sura (gods)
K
Kopānala (wrath-fire, likely Pippalāda or the destructive force unleashed)

FAQs

Divine protection responds to sincere refuge; the Supreme acts to pacify destructive anger and re-establish dharmic harmony.

Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya portrays the sacred land as a stage for divine intervention and cosmic reconciliation.

No explicit ritual; the theme is divine consolation and intervention following śaraṇāgati.