Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

तेषां या नायिकास्तास्त्वं रूपैस्तैस्तैरवस्थिता । दिवसोऽहं महादेवि रजनी त्वं निगद्यसे

teṣāṃ yā nāyikāstāstvaṃ rūpaistaistairavasthitā | divaso'haṃ mahādevi rajanī tvaṃ nigadyase

Unter ihnen—welche leitenden Königinnen oder führenden Mächte es auch gebe—du bist es, die in mannigfachen Gestalten weilt. Ich bin der Tag, o Mahādevī; du aber wirst die Nacht genannt.

तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
याwho (she)
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सम्बन्धक सर्वनाम)
नायिकाःheroines/leaders (f.)
नायिकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनायिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ताःthose (f.)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रूपैःby forms
रूपैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तैःby those
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तैःby those (various)
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (पुनरुक्ति-बलार्थ)
अवस्थिताare situated/abide
अवस्थिता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + स्था (धातु) → अवस्थिता (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-भाव
दिवसःday
दिवसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास
रजनीnight
रजनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरजनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निगद्यसेyou are said/called
निगद्यसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + गद् (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Śiva (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A split tableau: left half bathed in golden daylight with the male deity; right half in indigo night with the Goddess, stars and moon; around them, multiple feminine presiding figures symbolizing ‘nāyikās’ of various domains.

M
Mahādevī
D
Day (Divasa)
N
Night (Rajanī)

FAQs

The sacred feminine is the hidden leadership within all divine orders, and cosmic alternations like day/night are divine expressions.

Prabhāsa-kṣetra, where time itself is framed as a manifestation of the divine couple’s powers.

None directly; it supports contemplative worship (dhyāna) on day/night as sacred rhythms during tīrtha-vrata.