Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 121

उद्वेगं च परं यांति प्रतप्यंति यतस्ततः । आत्मसंभाविता मूढा मिथ्याज्ञानेन मोहिताः । वर्णाश्रमविरुद्धं तु तीर्थे कु्र्वन्ति येऽधमाः

udvegaṃ ca paraṃ yāṃti pratapyaṃti yatastataḥ | ātmasaṃbhāvitā mūḍhā mithyājñānena mohitāḥ | varṇāśramaviruddhaṃ tu tīrthe ku्rvanti ye'dhamāḥ

Sie geraten in höchste Unruhe und irren umher, von Leiden ringsum verbrannt—selbstgefällige Toren, vom falschen Wissen betört. Diese Niedrigsten handeln wider die Pflichten von Varṇa und Āśrama und begehen solche Vergehen sogar am Tīrtha.

उद्वेगम्agitation, distress
उद्वेगम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउद्वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम् (masculine accusative singular)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
परम्great, intense
परम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (masculine accusative singular; adjective)
यान्तिthey go/attain
यान्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम् (present indicative, 3rd person plural, parasmaipada)
प्रतप्यन्तिthey suffer, are tormented
प्रतप्यन्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम् (present indicative, 3rd person plural, ātmanepada)
यतःfrom where/therefore
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय/तसिल्-प्रत्ययान्त)
Formतसिलन्त-अव्ययम्; कारण/अपादानार्थे (indeclinable; 'from/because')
ततःfrom there, thence
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय/तसिल्-प्रत्ययान्त)
Formतसिलन्त-अव्ययम्; दिश/क्रमवाचक (indeclinable; 'from there/then')
आत्मसंभाविताःself-conceited, self-important
आत्मसंभाविताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआत्मन् + सम्भावित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; तत्पुरुषसमासः (आत्मना सम्भाविताः/आत्मनि सम्भाविताः) (masculine nominative plural; tatpurusha)
मूढाःfoolish
मूढाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (masculine nominative plural; adjective)
मिथ्याज्ञानेनby false knowledge
मिथ्याज्ञानेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमिथ्या + ज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; कर्मधारयसमासः (मिथ्या ज्ञानम्) (neuter instrumental singular; karmadharaya)
मोहिताःdeluded
मोहिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुह् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तम् (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम् (past passive participle; masculine nominative plural)
वर्णाश्रमविरुद्धम्contrary to varṇa and āśrama duties
वर्णाश्रमविरुद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवर्ण + आश्रम + विरुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; तत्पुरुषसमासः (वर्णाश्रमयोः विरुद्धम्) (neuter accusative singular; tatpurusha)
तुbut, however
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)
तीर्थेat/in the tīrtha
तीर्थे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम् (neuter locative singular)
कुर्वन्तिthey do, perform
कुर्वन्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम् (present indicative, 3rd person plural, parasmaipada)
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; सम्बन्धसूचकं सर्वनाम (relative pronoun; masculine nominative plural)
अधमाःbase, vile (people)
अधमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (masculine nominative plural; adjective)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Restless figures wander in heat-haze, faces anxious, arguing with smug certainty; a calm ascetic points toward the tīrtha, while the sacred precinct glows—contrasting true knowledge with false certainty and dharma-violation.

V
Varṇāśrama-dharma
T
Tīrtha (Prabhāsa context)

FAQs

Arrogance and counterfeit spirituality destroy peace and merit; dharma must be upheld especially in sacred spaces.

The admonition occurs within Prabhāsa Māhātmya, applying to behavior at Prabhāsa and tīrthas generally.

The prescription is behavioral: adhere to varṇāśrama-appropriate duties and avoid adharma at the tīrtha.