Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

समाहूय च तीर्थानि पुष्करात्तत्र भामिनि । तस्मिन्कुण्डे तु विन्यस्य अजोगन्ध समीपतः । प्रतिष्ठाप्य महालिंगमजोगन्धेति नामतः

samāhūya ca tīrthāni puṣkarāttatra bhāmini | tasminkuṇḍe tu vinyasya ajogandha samīpataḥ | pratiṣṭhāpya mahāliṃgamajogandheti nāmataḥ

O schöne Frau, nachdem er die heiligen Tīrthas aus Puṣkara herbeigerufen und in jenem Teich eingesetzt hatte, errichtete er nahe Ajogandha einen großen Liṅga, dem Namen nach «Ajogandha».

समाहूयhaving summoned/collected
समाहूय:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + हु (धातु) → समाहूय (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
तीर्थानिthe sacred fords/holy places
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
पुष्करात्from Puṣkara
पुष्करात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषणम्
भामिनिO fair lady
भामिनि:
Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; स्त्री-सम्बोधन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम-विशेषणम्
कुण्डेpond
कुण्डे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोध-निपात (particle: but/indeed)
विन्यस्यhaving placed
विन्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + नि + अस्/न्यस् (धातु) → विन्यस्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having placed)
अजोगन्धof Ajogandha (place/name)
अजोगन्ध:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअज + गन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अजानां गन्धः) स्थान/नाम; (अजोगन्धस्य)
समीपतःnear
समीपतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमीपतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (adverb: near/close to)
प्रतिष्ठाप्यhaving installed
प्रतिष्ठाप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + ति + स्था (धातु) → प्रतिष्ठाप्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having installed/established)
महाgreat
महा:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक)
Formपूर्वपद-विशेषण (indeclinable-like first member in compound context)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अजोगन्धेin/at Ajogandha
अजोगन्धे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअजोगन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; स्थान/नाम
इतिthus
इति:
Quotative marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरण/नामनिर्देश (quotative particle)
नामतःby name
नामतः:
Adverbial (प्रकार/निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (as regards name/by name)

Narrator (addressing Devī/Parvatī as listener, inferred from vocative 'bhāmini')

Tirtha: Ajogandha / Tripuṣkara-kunda (contextual)

Type: kund

Listener: Devī/Umā (addressed as bhāminī)

Scene: A sage/kingly figure performs āhvāna of Puṣkara tīrthas, pouring sanctified water into a kunda; nearby, a newly installed towering black stone liṅga is being consecrated, with attendants holding kalashas, incense, and flowers; the landscape suggests coastal Prabhāsa with sacred groves.

P
Puṣkara
T
Tīrthas
K
Kuṇḍa
A
Ajogandha
A
Ajogandheśvara (Mahāliṅga)

FAQs

Sacred presence is intensified through dharmic consecration—uniting tīrtha-power with Śiva’s Liṅga establishes a lasting field of merit.

The kuṇḍa near Ajogandha and the Ajogandha-named Mahāliṅga within Prabhāsa Kṣetra, linked to Puṣkara.

Tīrtha-invocation/establishment (tīrtha-vinyāsa) and Liṅga-pratiṣṭhā (consecration/installation).