Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

आतिथ्यग्रहणादेव दीनस्य प्रणतस्य च । युष्मदर्थं मया सम्यगेतत्पाकं समावृतम् । क्रियतां भोजनं भूयो गंतव्यमनु नाकिनाम्

ātithyagrahaṇādeva dīnasya praṇatasya ca | yuṣmadarthaṃ mayā samyagetatpākaṃ samāvṛtam | kriyatāṃ bhojanaṃ bhūyo gaṃtavyamanu nākinām

Allein dadurch, dass ihr die Gastfreundschaft eines Armen annehmt, der sich demütig verneigt, habe ich diese Speise zu eurem Wohl rechtmäßig bereitet. Bitte esst; danach sollt ihr mit den Göttern weiterziehen.

आतिथ्यग्रहणात्from accepting hospitality
आतिथ्यग्रहणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootआतिथ्य (प्रातिपदिक) + ग्रहण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (अपादान); एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आतिथ्यस्य ग्रहणम्)
एवindeed
एव:
Sambandha (particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed/just)
दीनस्यof the poor/helpless
दीनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; विशेषण (प्रणतस्य/मम)
प्रणतस्यof the bowed/suppliant
प्रणतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootप्र-नम् (धातु) → प्रणत (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (of one who has bowed)
and
:
Sambandha (connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
युष्मदर्थम्for your sake
युष्मदर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; समासः—तत्पुरुष (युष्माकम् अर्थः/हितम्)
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (करण); एकवचन; सर्वनाम
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (properly)
एतत्this
एतत्:
Karman (कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (पाकम्)
पाकम्cooked food, meal
पाकम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootपाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
समावृतम्has been prepared/arranged
समावृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-वृ (धातु) → समावृत (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; कर्मणि भाव (has been prepared/arranged; lit. covered/put together)
क्रियताम्let it be done
क्रियताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि (let it be done)
भोजनम्eating/meal
भोजनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
भूयःagain, further
भूयः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (again/further)
गन्तव्यम्(it) must be gone (one must go)
गन्तव्यम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गन्तव्य (कृदन्त; तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (कर्तव्यता/necessity); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; भावे प्रयोग (it is to be gone)
अनुafter, following
अनु:
Sambandha (prepositional/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपसर्गार्थे/पूर्वसर्ग (after/following)
नाकिनाम्of the gods (heaven-dwellers)
नाकिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootनाकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी; बहुवचन

Samudra (Ocean) speaking (in-narrative)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (frame typical; not explicit in excerpt)

Scene: A humble host speaks earnestly to brāhmaṇas, presenting a large platter of rice-based food, urging them to eat before departing with the gods; the brāhmaṇas weigh compassion against caution.

S
Samudra (Ocean)
B
Brāhmaṇas
D
Devas (Nākinas)

FAQs

Hospitality (ātithya) is praised as dharma, yet the Mahātmya also warns that dharma must be protected from deception and impurity.

Prabhāsa Kṣetra, where narratives intertwine sacred travel with ethical instruction.

The implied prescription is honoring guests through bhojana (feeding), a central element of gṛhastha-dharma.