Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 92

Devanagari script

तं तु पश्यन्महाबाहुर्जानन्कालस्यपर्ययम् । मुशलं समवष्टभ्य तस्थौ स मधुसूदनः

Transliteration

taṃ tu paśyanmahābāhurjānankālasyaparyayam | muśalaṃ samavaṣṭabhya tasthau sa madhusūdanaḥ

Translation

Als er dies sah, blieb der starkarmige Madhusūdana, den Umschwung der Zeit erkennend, standhaft stehen und ergriff die Keule.

Word by Word

• तम्: him/that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphasis/contrast)

• पश्यन्: seeing
• पश्यन्: Sambandha (Concomitant action/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पश् (धातु; पश्—दर्शने) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while seeing)

• महाबाहुः: the mighty-armed one
• महाबाहुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा-बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (महान् बाहुः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन

• जानन्: knowing
• जानन्: Sambandha (Concomitant action/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञा (धातु; ज्ञा—अवबोधने) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while knowing)

• कालस्य: of time, of Death
• कालस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6), एकवचन

• पर्ययम्: turn, change, course
• पर्ययम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन

• मुशलम्: club, pestle
• मुशलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुशल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन

• समवष्टभ्य: having firmly seized/held
• समवष्टभ्य: Sambandha (Prior action/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-अव-स्तम्भ् (धातु; स्तम्भ्—प्रतिबन्धे) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having grasped/held firmly’

• तस्थौ: stood
• तस्थौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु; स्था—तिष्ठति)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन

• मधुसूदनः: Madhusudana (Krishna)
• मधुसूदनः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मधु-सूदन (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुषः (मधुं सूदयति इति), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Prabhāsakṣetramāhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Kathā-audience within Prabhāsa-māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: Kṛṣṇa (Madhusūdana), mighty-armed, stands unmoving amid chaos, gripping a club; his face calm yet grave, eyes reflecting knowledge of Time’s turn; fallen Yādavas around him, coastal grove behind.

Characters & Entities

• Madhusūdana
• Kāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The wise recognize Kāla’s inevitability and meet it with steadiness rather than confusion.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, the sacred setting for this climactic Purāṇic event.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse highlights discernment of Kāla and resolute composure.