Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

प्रभासं क्षेत्रमागत्य यज्ञार्थं यत्नवानभूत् । तथैव चाह्वयांचक्रे भूर्भुवःस्वर्निवासिनः

Transliteration

prabhāsaṃ kṣetramāgatya yajñārthaṃ yatnavānabhūt | tathaiva cāhvayāṃcakre bhūrbhuvaḥsvarnivāsinaḥ

Translation

Als er das heilige Kṣetra von Prabhāsa erreichte, widmete er sich eifrig dem Opferwerk; ebenso rief er die Bewohner von Bhūḥ, Bhuvaḥ und Svaḥ, den drei Welten, herbei.

Word by Word

• प्रभासम्: Prabhāsa (place)
• प्रभासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• क्षेत्रम्: sacred field/region
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आगत्य: having come
• आगत्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• यज्ञार्थम्: for the sake of the sacrifice
• यज्ञार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यज्ञस्य अर्थः)

• यत्नवान्: effortful, diligent
• यत्नवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यत्नवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अभूत्: became/was
• अभूत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन

• तथा: thus, in that manner
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• आह्वयान्: invocations/calls
• आह्वयान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आ + ह्वा (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आह्वय’ (calling/invocation)

• चक्रे: performed/made
• चक्रे: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• भूः: Bhū (earth-world)
• भूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वैदिक-लोकनाम

• भुवः: Bhuvaḥ (mid-world)
• भुवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुवस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वैदिक-लोकनाम

• स्वः: Svaḥ (heaven-world)
• स्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वैदिक-लोकनाम

• निवासिनः: inhabitants/dwellers
• निवासिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नि + वस् (धातु) → निवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘निवासिन्’ (inhabitant)

Speaker

Īśvara (narrator voice within the chapter context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: At Prabhāsa, Hemagarbha begins yajña preparations and ritually summons beings of Bhūḥ, Bhuvaḥ, and Svaḥ; devas, gandharvas, and sages appear in the sky above the coastal sacred field.

Characters & Entities

• Prabhāsa Kṣetra
• Bhūḥ
• Bhuvaḥ
• Svaḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is not merely local—its dharmic rites resonate across the cosmos, aligning the three worlds through yajña.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra is explicitly named as the holy field where the rite unfolds.

What ritualistic prescription is mentioned?

The formal convening (āhvāna) of participants—suggesting a properly organized yajña with invited cosmic witnesses.