Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

तासां तद्वचनं श्रुत्वा दुःखार्तानां प्रजापतिः । ब्रह्मतेजः समायुक्तः पुत्रीस्नेहेन कर्षितः । जगाम यत्र ऋक्षेशो वचनं चेदमब्रवीत्

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā duḥkhārtānāṃ prajāpatiḥ | brahmatejaḥ samāyuktaḥ putrīsnehena karṣitaḥ | jagāma yatra ṛkṣeśo vacanaṃ cedamabravīt

Als Prajāpati (Dakṣa) die Worte seiner Töchter hörte, die von Kummer gequält waren, ging er—von brahmanischem Glanz erfüllt und durch die Liebe zu den Töchtern bewegt—dorthin, wo der Herr der Sterne weilte, und sprach diese Worte.

तासाम्of them
तासाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् — “of those (women)”
तत्that
तत्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वचनम् इत्यस्य विशेषणम् — “that”
वचनम्statement, words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — “speech/words”
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootश्रुत्वा (कृदन्त-अव्यय; √श्रु (धातु), क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive) — “having heard”
दुःखार्तानाम्of the distressed
दुःखार्तानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदुःख-आर्त (प्रातिपदिक; दुःख + आर्त)
Formषष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः — “of the grief-stricken”
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा-पति (प्रातिपदिक; प्रजा + पति)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — “Prajāpati”
ब्रह्मतेजः(possessing) Brahmic radiance
ब्रह्मतेजः:
Visheshana (Appositional attribute/विशेषण)
TypeNoun
Rootब्रह्म-तेजस् (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + तेजस्)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः — “Brahmic splendor” (as an epithet/attribute)
समायुक्तःendowed with
समायुक्तः:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमायुक्त (कृदन्त; √युज् (धातु) + सम्-आ- उपसर्ग, क्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः — “endowed/connected”
पुत्रीस्नेहेनby love for his daughters
पुत्रीस्नेहेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुत्री-स्नेह (प्रातिपदिक; पुत्री + स्नेह)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः — “by affection for (his) daughters”
कर्षितःdistressed, pulled
कर्षितः:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर्षित (कृदन्त; √कृष् (धातु), क्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः — “drawn/tormented”
जगामwent
जगाम:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् — “went”
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय (relative adverb) — “where”
ऋक्षेशःlord of the stars (Moon)
ऋक्षेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋक्ष-ईश (प्रातिपदिक; ऋक्ष + ईश)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — “lord of the stars/bears (i.e., Moon)”
वचनम्words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — “speech”
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction) — “and”
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वचनम् इत्यस्य विशेषण/अन्वयः — “this”
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (imperfect/past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् — “said/spoke”

Narrator (within Prabhāsakṣetra-māhātmya context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Dakṣa, radiant with brahmanic splendor, listens to his daughters’ lament and then proceeds toward Soma (lord of stars), his face a blend of sorrow and resolve; the sky is studded with nakṣatras as if guiding him.

P
Prajāpati Dakṣa
Ṛkṣeśa (Soma/Moon)
D
Dakṣa’s daughters

FAQs

Dharma is upheld by responsible authority: elders correct wrongdoing with spiritual power guided by compassion.

Prabhāsakṣetra is the narrative setting of the māhātmya, where cosmic events are recounted to magnify the tīrtha’s sanctity.

No direct ritual; the verse frames a dharmic intervention (śāsana) by Prajāpati.