Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

दशम्येकादशीविद्धा द्वादशी च क्षयं गता । नक्तं तत्र प्रकुर्वीत नोपवासो विधीयते

daśamyekādaśīviddhā dvādaśī ca kṣayaṃ gatā | naktaṃ tatra prakurvīta nopavāso vidhīyate

Wenn der Ekādaśī vom Daśamī „durchstochen“ (viddha) ist und der Dvādaśī durch kṣaya (Ausfall) verloren geht, soll man dort nur nakta halten, also eine Mahlzeit in der Nacht; ein Vollfasten ist nicht geboten.

दशमी-एकादशी-विद्धाEkādaśī overlapped by Daśamī
दशमी-एकादशी-विद्धा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशमी (प्रातिपदिक) + एकादशी (प्रातिपदिक) + विद्ध (कृदन्त; √व्यध्/विध्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: तत्पुरुष (दशम्या एकादशी विद्धा = Ekādaśī pierced/overlapped by Daśamī); विद्धा = क्त-प्रत्ययान्त विशेषण
द्वादशीDvādaśī (12th lunar day)
द्वादशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वादशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
क्षयम्loss/omission (kṣaya)
क्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
गताhas gone/has fallen into
गता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formकृदन्त (past active participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having gone/entered’
नक्तम्at night / night-meal
नक्तम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकाल-अव्यय (adverb: at night; night-meal)
तत्रthere/in that case
तत्र:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश/प्रसङ्ग-अव्यय (locative adverb: there/in that case)
प्रकुर्वीतshould perform
प्रकुर्वीत:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √कृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
उपवासःfasting
उपवासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विधीयतेis prescribed/enjoined
विधीयते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + √धा (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive: is enjoined)

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A scholar-priest with a pañcāṅga points to overlapping tithi bars labeled Daśamī/Ekādaśī and a missing Dvādaśī; a devotee prepares a simple night meal (fruit/milk) beside a lamp, indicating nakta instead of full fast.

E
Ekādaśī
D
Daśamī
D
Dvādaśī
K
Kṣaya
N
Nakta

FAQs

Dharma depends on correct timing; when tithis are defective, scripture adjusts the observance rather than forcing an improper fast.

Prabhāsa-kṣetra, where detailed dharma-vidhi for vows is taught as part of the kṣetra’s sanctity.

If Ekādaśī is daśamī-viddhā and Dvādaśī is lost (kṣaya), perform nakta (eat once at night); do not undertake a full upavāsa.