Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

उदङ्मुखस्तु देवानां पितॄणां दक्षिणामुखः । अग्निना भस्मना वापि यवेनाप्युदकेन वा । द्वारसंक्रमणेनापि पंक्तिदोषो न विद्यते

udaṅmukhastu devānāṃ pitṝṇāṃ dakṣiṇāmukhaḥ | agninā bhasmanā vāpi yavenāpyudakena vā | dvārasaṃkramaṇenāpi paṃktidoṣo na vidyate

Bei Riten für die Devas soll man nach Norden blicken, bei Riten für die Pitṛs nach Süden. Und selbst wenn die Reinigung durch Feuer, Asche, Gerste, Wasser oder auch nur durch das Überschreiten einer Türschwelle geschieht, entsteht kein „paṅkti-doṣa“, kein Makel der rituellen Speisereihe.

उदङ्मुखःfacing north
उदङ्मुखः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदङ् (अव्यय/दिक्शब्द) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (उदङ्-दिशि मुखं यस्य)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
दक्षिणामुखःfacing south
दक्षिणामुखः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (दक्षिणायां दिशि मुखं यस्य)
अग्निनाwith fire
अग्निना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
भस्मनाwith ash
भस्मना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार-अव्यय (particle)
यवेनwith barley
यवेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (particle)
उदकेनwith water
उदकेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
द्वारसंक्रमणेनby passing through a doorway
द्वारसंक्रमणेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक) + संक्रमण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (द्वारे संक्रमणम्)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (particle)
पंक्तिदोषःfault of the dining-row (impurity/defect in the line)
पंक्तिदोषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपंक्ति (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पंक्तेः दोषः)
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narrative style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A ritual hall near a coastal shrine: one group faces north offering to devas; another faces south offering to pitṛs. A doorway stands prominent; a participant crosses the threshold after sprinkling water/holding ash, then joins a seated dining line without defect.

D
Devas
P
Pitṛs
A
Agni

FAQs

Dharma is protected by correct intention and simple purifications; sacred rites for Devas and Pitṛs remain valid when performed with prescribed orientation and cleansing.

Prabhāsa-kṣetra (Prabhās). The chapter frames these śrāddha-rules as especially authoritative within this sacred geography.

Face north for Deva-rites and south for Pitṛ-rites; purify using fire, ash, barley, water, or even by crossing a threshold—thereby avoiding paṅkti-doṣa.