Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

त्रैलोक्यशोभितां देवीं दिव्य तोयां सुनिर्मलाम् । स नीचो यः पुमानेतां न वन्देत सरस्वतीम्

trailokyaśobhitāṃ devīṃ divya toyāṃ sunirmalām | sa nīco yaḥ pumānetāṃ na vandeta sarasvatīm

Sarasvatī ist die Göttin, die die drei Welten schmückt—ihr Wasser ist göttlich und vollkommen rein. Wahrlich niedrig ist der Mann, der sich vor dieser Sarasvatī nicht verneigt.

त्रैलोक्य-शोभिताम्adorned by the three worlds
त्रैलोक्य-शोभिताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + शोभित (कृदन्त, √शुभ्/शोभ् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; कृदन्त-भूतकर्मणि/क्त (past passive participle) रूप ‘शोभित’
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दिव्यdivine
दिव्य:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to ‘तोयाम्’)
तोयाम्(as) water / river
तोयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतोया/तोय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सुनिर्मलाम्very pure
सुनिर्मलाम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग/अव्यय) + निर्मल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to ‘देवीम्/तोयाम्’)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
नीचःbase, low
नीचः:
Visheshya (Predicate adjective/विशेष्य-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनीच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to ‘सः/पुमान्’)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)
पुमान्a man
पुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एताम्this (her)
एताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (points to ‘सरस्वतीम्/देवीम्’)
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
वन्देतshould worship/salute
वन्देत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वन्द् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Skanda (deduced)

Tirtha: Sarasvatī (Prabhāsa)

Type: kshetra

Scene: A radiant Sarasvatī river with crystalline waters; pilgrims at the bank bowing with folded hands; one arrogant figure stands unbowed, visually marked as ‘low’ by shadow and distance from the river’s light.

S
Sarasvatī
T
Trailokya

FAQs

Reverence toward the sacred (vandana) is itself dharma; arrogance or neglect toward a purifier like Sarasvatī is condemned.

Sarasvatī as worship-worthy tīrtha-deity within Prabhāsa Kṣetra.

Vandana—bowing/saluting Sarasvatī (a devotional act associated with tīrtha visitation).