Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

अर्कस्थलात्ततो याम्ये पूर्वतश्च कृतस्मरात् । लिंगं महाप्रभावं तु मंकिना स्थापितं पुरा

Transliteration

arkasthalāttato yāmye pūrvataśca kṛtasmarāt | liṃgaṃ mahāprabhāvaṃ tu maṃkinā sthāpitaṃ purā

Translation

Südlich von Arkasthala und östlich von Kṛtasmara befindet sich ein Liṅga von großer Wirkkraft, der einst von Maṃki errichtet wurde.

Word by Word

• अर्कस्थलात्: from Arkasthala (the place of Arka)
• अर्कस्थलात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अर्कस्थल (प्रातिपदिक; अर्क + स्थल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्कस्य स्थलम्)

• ततः: then; from there
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (स्थान/क्रम-सूचक)

• याम्ये: in the southern (direction)
• याम्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: याम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (दिशा-विशेषण)

• पूर्वतः: to the east; eastwards
• पूर्वतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; दिशावाचक अव्यय (पूर्व-दिशि/पूर्वतः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक निपात (conjunction)

• कृतस्मरात्: from Kṛtasmar(a) (a place/person named Kṛtasmar(a))
• कृतस्मरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कृतस्मर (प्रातिपदिक; कृत + स्मर)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः कर्मधारयः (कृतः स्मरः यस्य/कृतस्मरः)

• लिङ्गम्: the liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महाप्रभावम्: of great power
• महाप्रभावम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाप्रभाव (प्रातिपदिक; महा + प्रभाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः कर्मधारयः (महान् प्रभावः यस्य)

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle)

• मंकिना: by Maṃki
• मंकिना: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मंकि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• स्थापितम्: was स्थापित/installed
• स्थापितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच्?; कृदन्त: स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय-विशेषणम्

• पुरा: formerly; long ago
• पुरा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṃkīśvara Liṅga (mahāprabhāva)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A powerful stone liṅga on a pedestal, radiating subtle aura; plaques/markers indicating Arkasthala to the north and Kṛtasmara to the west; a venerable figure Maṃki shown in a flashback installing the liṅga with water-pot and mantra.

Characters & Entities

• Arkasthala
• Kṛtasmara
• Maṃki
• Liṅga (Maṃkīśvara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred sites are anchored in history and devotion—liṅgas gain fame through righteous स्थापना (establishment).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṃkīśvara Liṅga, located with reference to Arkasthala and Kṛtasmara in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; the verse identifies the liṅga’s location and founder (Maṃki).